Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

ADLI YARDIM · 10 Kasım 2026

ADLİ YARDIM · CMK – HAK – Barodan avukat görevlendirilmesinin şartları

Avukatlık ücretli bir meslektir ve hukukumuzda “ücretsiz avukat” adında bir hizmet yoktur. Ancak mali gücü yetersiz olanlar için adli yardım, ceza yargılamasında ise CMK kapsamında barolar avukat görevlendirir. Kimler başvurabilir, hangi belgeler gerekir?

Kısa cevap: Hukukumuzda “ücretsiz avukat” adlı bir kurum yoktur. Mali gücü yetersiz olanlar baronun adli yardım bürosuna başvurabilir. Ceza yargılamasında ise şartları varsa CMK kapsamında barodan müdafi veya vekil görevlendirilir.

Önce bir düzeltme

“Ücretsiz avukat” ifadesi yanıltıcıdır. Avukatlık hizmeti emeğe dayanır ve ücretlidir. Kanun, avukat tutacak mali gücü olmayan kişilerin hak arama özgürlüğünü korumak için iki ayrı mekanizma öngörür. Bu mekanizmalarda görevlendirilen avukatın ücreti kişi tarafından değil, Hazine kaynaklı fonlardan ve ilgili tarifeye göre ödenir. İki yol şunlardır:

  • Adli yardım: Hukuk davaları ve icra işleri için (Avukatlık Kanunu m.176-181, HMK m.334-340)
  • CMK görevlendirmesi: Ceza soruşturması ve kovuşturmasında şüpheli, sanık ve mağdur için (CMK m.150, 156, 234, 239)

Adli yardım şartları

1. Mali yetersizlik: Kişinin kendisini ve ailesini geçindirmesini zorlaştırmadan dava ve avukatlık giderlerini karşılayamayacak durumda olması gerekir.

2. Talebin dayanaktan yoksun olmaması: Açılacak davanın açıkça haksız veya dayanaksız görünmemesi gerekir.

Avukat görevlendirilmesi için Adana Barosu Adli Yardım Bürosu'na başvurulur. Harç ve yargılama giderlerinden geçici muafiyet ise davanın görüleceği mahkemeden istenir. Adli yardım kararı yalnızca geçici bir muafiyettir; dava kazanılırsa giderler karşı taraftan tahsil edilir.

Adli yardım ve CMK görevlendirmesi karşılaştırma
Adli yardımCMK görevlendirmesi
AlanHukuk davaları, icra işleriCeza soruşturması ve kovuşturması
ŞartMali yetersizlik + haklılık ihtimaliKanunda sayılan haller veya istem
Başvuru yeriBaro Adli Yardım Bürosu / mahkemeKolluk, savcılık veya mahkeme aracılığıyla baro CMK servisi
DayanakAv.K. m.176-181, HMK m.334-340CMK m.150, 156, 234, 239

Başvuruda istenen belgeler

  • Nüfus cüzdanı fotokopisi
  • Gelir durumunu gösteren belgeler: muhtarlıktan alınan belge, SGK kaydının bulunmadığını gösteren döküm, tapu ve araç kaydının bulunmadığını gösteren yazı
  • Varsa sosyal yardım aldığını gösteren belge
  • Uyuşmazlığa ilişkin belgeler: tebligat, sözleşme, dekont gibi
  • Talebi kısaca anlatan dilekçe

CMK kapsamında zorunlu ve isteğe bağlı müdafi

Zorunlu müdafi (istem aranmaz): Şüpheli veya sanık 18 yaşından küçükse, kendini savunamayacak derecede malulse, sağır veya dilsizse ya da alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suç söz konusuysa baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK m.150).

İstek üzerine: Avukat seçecek durumda olmadığını bildiren şüpheli veya sanığa da istemi halinde müdafi atanır. Mağdur için: Alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda istem üzerine vekil atanır. Mağdur çocuk, sağır-dilsiz veya kendini ifade edemeyecek derecede malulse istem aranmaz. Cinsel saldırı mağdurlarına da istem aranmaksızın vekil görevlendirilir (CMK m.234, 239).

Mahkûmiyet halinde müdafi ücreti, yargılama giderleri arasında hükümlüden tahsil edilebilir.

Sık sorulan sorular

Ücretsiz avukat nasıl bulunur?

Hukukumuzda “ücretsiz avukat” adlı bir kurum yoktur. Mali gücü yetersiz olanlar baronun adli yardım bürosuna başvurabilir. Ceza yargılamasında ise şartları varsa CMK kapsamında barodan müdafi veya vekil görevlendirilir.

Adli yardım için hangi belgeler gerekir?

Kimlik, gelir durumunu gösteren belgeler (muhtarlık belgesi, SGK dökümü, tapu ve araç kaydı yazısı), varsa sosyal yardım belgesi ve uyuşmazlığa ilişkin evraklar gerekir.

CMK avukatı kimlere atanır?

18 yaşından küçükler, sağır-dilsizler, kendini savunamayacak derecede maluller ve alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda şüpheli veya sanığa istem aranmaksızın atanır. Diğer hallerde istem üzerine görevlendirme yapılabilir.

Adli yardım alırsam hiç masraf ödemez miyim?

Adli yardım geçici bir muafiyettir. Davayı kaybederseniz giderler sizden tahsil edilebilir. Kazanırsanız giderler karşı taraftan alınır.

İlgili mevzuat: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.176-181; 6100 sayılı HMK m.334-340; 5271 sayılı CMK m.150, 156, 234, 239, 324.

Hazırlayan: Av. Aytaç ER – Adana Barosu (Sicil No: 3019) | Son güncelleme: 10.11.2026

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın koşulları farklıdır.

Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları