Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Esas No: 2010/19-49
Karar No: 2010/10
Karar Tarihi: 27.01.2010

Adli yardim • yargilamanin her safhasinda adli yardim Talep edilebilecegi

Karar Özeti

Şartların varlığı halinde adli yardım talebi

yargılamanın her safhasında istenebilir.

Hükümden sonra temyiz yoluna başvurulurken adli yardım

istenemeyeceği kabul edilemez.

İlgili kavramlar: Yhgk E: 2010/19-49 K: 2010/10 T: 27.01.2010

Taraflar arasındaki "tazminat" davasının yapılan incelemesi sonucunda

ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 19. Hukuk Dairesince 07.07.2009 gün

ve 2009/984-6944 sayılı kararla (HUMK’un 573. maddesindeki koşullar

gerçekleşmediğinden davanın REDDİNE, HUMK’un 576.maddesinin 2.fıkrası

uyarınca 500.00.-TL. idari para cezasının davacılardan tahsili ile hazineye irad

kaydına, aynı madde gereğince takdir edilen 500.00.-TL manevi tazminatın

davacılardan alınıp, davalıya verilmesine,..) karar vermiş; davacının bu karan

temyiz harcım yatırmadan temyiz etmesi üzerine davacı tarafa muhtıra

gönderilmiş; davacı tarafın muhtıradan rücu edilmesini ve muhtıranın tebliği

ile başlayan sürenin durdurulmasını, adli yardım kararı verilmesini, reddi

halinde de Harçlar Kanunu'nun 16, 0, 32. maddelerinin iptali hakkında

Anayasa Mahkemesine müracaat edilmesini istemiş; Özel Daire 18.11.2009

gün ve 2009/984-6944 Ek kararında

"Dairemize Bidayet Mahkemesi olarak açılan davanın yargılanması

sonucunda reddine dair verilen karar davacılara 03.08.2009 tarihinde tebliğ

edilmiş olup, bu karar karşı davacılar 27.08.2009 havale tarihli dilekçe ile

temyiz talebinde bulunmuşlar ise de, temyiz dilekçesinin harçsız ve giderlerin

yatırılmamış olduğu görülmekle, davacılara HUMK.’un 434/son maddesi

gereğince gerekli harç ve giderlerin yatırılması için 7 günlük muhtıra

çıkarılmış olup, anılan muhtıranın 03.11.2009 gününde tebliğ edilmesi

üzerine davacıların 05.11.2009 havale tarihli dilekçe ile muhtırada yazılı harç

yönünden adli yardım karan verilmesi, reddi halinde Anayasa Mahkemesine

müracaat edilmesinin talep ettikleri görülmekle dosya ele alındı.

Gereği Düşünüldü: T. D... San. Tic. Şti’ye temsilen kendi adına

asaleten A...

1- Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 009/984 Esas, 009/6944 sayılı

kararının temyiz edildiğini, temyiz masraflarını karşılayacak gücünün

olmadığım, eksik yatırılan harçlar sebebiyle adli yardım kararı verilmesi

2- Adli yardım talebinin reddi halinde ise Avrupa İnsan Haklan

Mahkemesinin karan gereğince Harçlar Kanunu’nun 16,30,32. maddelerinin

insan haklarını ihlal ettiğinden Anayasa Mahkemesi’ne müracaat edilmesi ve

inceleme sonucuna kadar sürenin durdurulmasının talep etmiştir.

Yargıtay Kararları

239

Dairemizin 07.07.009 gün 09/984 esas ve 09/6944 Bidayet sayılı kararı

ile talepte bulunanların davalarının HUMK’un 573. maddesindeki koşullar

gerçekleşmediğinden reddine karar verildiği, kararın temyizine ilişkin

27.08.2009 günlü dilekçesinin ekinde temyiz harcının yatırılmadığının

belirlendiği, harç ve giderlerinin tamamının yatırılması hususundaki

28.09.2009 günlü muhtıra ile de 7 gün içinde harç ve giderlerin yatırılması;

aksi halde temyiz talebinden vazgeçmiş sayılacağı hususu tebliğ olmuştur.

28.09.2009 günlü muhtıradan rücu edilmesi ve muhtıranın tebliği ile

başlayan sürenin durdurulması ve Adli yardım talebi ve Adli yardım talebinin

reddi halinde ise Harçlar Kanunu’nun 16,30,3 2. maddelerinin iptali için

Anayasa Mahkemesine müracaat edilmesi taleplerinin ayrı ayrı incelenmesi

gerekmektedir.

28.09.2009 günlü muhtıranın sebebi temyiz olunan karar için Harç ve

giderlerin Harçlar Kanunu’na ve HUMK göre alınmasının sağlanmasıdır.

HUMK’un 434.maddesinin 2. fıkrası uyarınca temyiz dilekçesi verilirken

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 28. maddesi gereğince karar ve ilam harcının

ve diğer temyiz giderleri ile HUMK.’un 429, 432, 442/A maddesinde belirtilen

tebliğ ve bildirme giderlerinin ise tamamının temyiz edenden peşin olarak

alınması gerekmektedir.

Temyiz eden tarafından belirtilen bu husus için harç ve giderlerin

ödenmemesi halinde çıkarılacak olan muhtıra ile bu eksikliğin giderilmesi

gayesi benimsenmektedir. Temyiz edenler tarafından Harçlar Kanununa ve

HUMK'da belirtilen madde hükümlerine uymamak; temyiz edilen kararın

temyiz edilmemiş sayılması sonucunu doğurur (Prof. Dr. B. K.... H.U.M.K.

C. 5. Sh. 4585. 4589. 4600. ist. 001).

Bir davanın gerektirdiği harç ve masrafların toplamının oldukça fazla

olması halinde, aslında haklı olduğu bir davayı açamaması ve özellikle

kendisine bir avukat tutamaması nedeniyle de açmış olduğu bir davayı

kaybetmesinin mümkün olduğunu düşünen için getirilen geçici bir muaf

tutulma nedeniyle oluşan müesseseye Adli yardım (müzaheret) denir.

Adli yardım şartları ise HUMK 465 madde hükmünde gösterilmiştir. Dava

açılmadan önce veya dava açıldıktan sonra talep edilebileceği, ancak

hükümden sonra kanun yollarına müracaat için adli yardım kararının

verilemeyeceği ilmi ve yargısal inançlardandır. (Prof. Dr. B. K.... a.g.e. Sh.

5425.-8. Hukuk Dairesi 26.12.1960 gün. 6937-8506. K). Adli yardım talebinin süreler

ile zamanaşımını kesmeyeceği açıktır (15. Hukuk Dairesi 15.10.1973 gün.

5879/5587. K.).

Anayasa Mahkemesi’ne Anayasa'ya aykırılık iddiası için talebin ise

davanın sonuçlanmış olmasına ve ayrıca Anayasa'nın 152/II.md.hükmü

gereğince de ciddi görülmemesi sebebiyle reddi gerekmiştir.

Hüküm: Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-28.09.2009 günlü muhtıradan rücu edilmesine talebinin ve sürenin

durdurulmasına yönelik taleplerin HUMK.465 ve 434/II.md. göre reddine,

İSTANBUL BAROSU DERGİSİ • Cilt: 85 • Sayı: 2 • Yıl: 2011

240

2- Adli yardım talebinin HUMK 465 ve 466. maddelerine göre reddine,

3- Anayasa'ya aykırılık iddiasının reddine kararın davacılara tebliğine"

karar verilmiş;

Bu karar davacı tarafa 03.12.2009 tarihinde tebliğ edilmiş; davacı kendi

adına asaleten ve şirket adına temsilen 08.12.2009 tarihli dilekçesiyle ek

karara karşı müracaat hakkının bulunup bulunmadığının taraflarına

bildirilmesi istenmekle Özel Dairece;

"Davacıların 27.08.2009 tarihinde havale edilmiş temyiz dilekçesinin

gerekli harç ve giderlerini ihtiva etmediği, 28.09.2009 günlü muhtıra ile de 7

gün içinde harcın ikmali için süre tanındığı, aksi takdirde temyiz talebinden

vazgeçmiş sayılacağının bildirildiği ve muhtıranın 03.11.2009 tarihinde

usulüne ilişkin tebliğ edilmesine rağmen harem yatırılmadığı belirlenmiştir.

Temyiz harcının verilen bu kesin süre içerisinde de yatırılmamış olması

sebebiyle temyizden vazgeçmiş sayılması gerektiği HUMK’un 434.III.C.2-3

madde hükmüdür (Prof. Dr. B. K... Hukuk Muh. Usulü. C. V. İ.... 001. Sh.

4573.4598).

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz edilmemiş

sayılmasına ve temyiz dilekçesinin REDDİNE."

dair oybirliği ile verilen 14.12.2009 gün ve 2009/984-6944 sayılı Ek

kararın davacı tarafça temyiz edilmesi üzerine kararın süresinde temyiz

edildiğinin anlaşılmasından ve dosyadaki tüm kağıtların okunmasından

sonra gereği düşünüldü:

İlgili kavramlar: Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 14.12.2009 tarihli ek kararına yönelik

temyiz dilekçesi incelendi:

Özel Dairenin İlk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği 07.07.2009 tarihli

davanın esasına ilişkin red kararı davacı tarafça temyiz edilmiş; ancak temyiz

giderleri yatırılmamıştır.

Bunun üzerine Özel Daire tarafından, davacıya temyiz harç ve giderlerinin

yatırılması konusunda muhtıra tebliğ edilmiş ise de davacı taraf adli yardım

isteminde bulunarak muhtıranın kaldırılmasını istemiş; temyiz masraflarını

da yatırmamıştır.

Özel Daire 18.11.2009 tarihli "28.09.2009 günlü muhtıradan rücu

edilmesine talebinin ve sürenin durdurulmasına yönelik taleplerin HUMK 465

ve 434/II.md.göre reddine, Adli yardım talebinin HUMK 465 ve

466.maddelerine göre reddine, ..." şeklindeki kararıyla davacı tarafın adli

yardım talebini reddetmiştir.

Davacı tarafın, temyize konu 14.12.2009 tarihli "hükmün temyiz

edilmemiş sayılmasına ve temyiz dilekçesinin reddine" ilişkin kararı

Yargıtay Kararları

241

temelinde, mahkemenin 18.11.2009 tarihli bu kararıyla adli yardım isteminin

reddedilmiş olmasına dayanmaktadır.

Öncelikle belirtilmelidir ki, eldeki dava HUMK’un 573 ve devamı

maddelerine dayalı tazminat istemi olmakla davanın bu niteliği ve davacı

tarafın sıfatına göre kural olarak temyiz başvuru ve peşin harçları ile

giderlerin yatırılması gerekir.

Davacı taraf, bu harç ve giderleri yatıramayacağını ifadeyle temyiz

aşamasında adli yardım istemiş; ilk derece mahkemesi sıfatıyla hareket eden

Özel Dairece adli yardım isteminin reddi karan, adli yardımın dava açılmadan

önce veya dava sırasında istenebileceği, hükümden sonra kanun yollarına

müracaat için adli yardım kararının verilemeyeceği, gerekçesine

dayandırılmıştır.

Bilindiği üzere, adli yardım, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri

Kanunu'nun 465 ilâ 472 maddelerinde düzenlenmiş olup; fakir bir kimsenin

bir davanın gerektirdiği oldukça kabarık olan harç ve masrafları

sağlayamaması durumunda, bu mali külfetlerden geçici olarak muaf

tutulmasıdır.

Anılan maddelerde adli yardımın yargılamanın hangi aşamalarında

yapılacağı hususunda bir açıklık bulunmamaktadır.

Aynı Kanunun 469/2 maddesinde "...Müzahereti adliye esnayi

muhakemede dahi talep olunabilir. Bu talep kabul edilirse evvelce yapılmış

olan masarife teşmil edilemez. Yeni bir sebep zuhurunda reddedilen

müzaheret talebi tekrar edilebilir." Hükmü yer almakta; kanun yollarına

başvuru için adli yardım istenemeyeceğine ilişkin herhangi bir düzenleme

bulunmamaktadır. Karar kesinleşene kadar yargılama faaliyeti süreceğine ve

henüz sonlanmamış olduğuna göre kanun yoluna başvuru için de adli yardım

isteminde bulunulması olanaklıdır.

Diğer taraftan, temyiz de bir dava olduğuna göre, temyiz aşamasında da

adli yardım kararı verilebileceği kabul edilmelidir.

Bu kabulün, yargı mercileri önünde hak arama özgürlüğünü düzenleyen

Anayasanın 36. maddesi ile adlı yargılanma hakkını düzenleyen Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi’nin 6 . maddelerine uygun olduğu da kuşkusuzdur.

Somut olayda da: her başvurusunda hatta son olarak temyiz isteminin

reddine ilişkin karara karşı temyiz başvurusunda dahi bu talebini yineleyen

davacı tarafın adli yardım isteminin salt "hükümden sonra kanun yollarına

müracaat için adli yardıma karar verilemeyeceği" gerekçesiyle reddedilmesi ve

bu karara bağlı olarak, temyiz olanağını ortadan kaldıracak şekilde temyiz

edilmemiş sayılma kararı ile temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiş olması

doğru değildir.

Özel Dairece yapılacak iş; ilk derece mahkemesi sıfatıyla davacı tarafın

adli yardım talebi yönünden işin esasına girilerek yasal şartların bulunup

bulunmadığının değerlendirilmesi ve bu şartların varlığı halinde davacı

tarafın bu kurumdan yararlandırılması; adli yardım talebinin şartlarının

bulunmadığının tespiti halinde ise, usulünce temyiz harç ve giderlerinin

yatırılması için süre verilip sonucuna göre bir karar verilmesi olmalıdır.

Yukarıda açıklanan hususlar göz ardı edilerek, aksine düşüncelerle

kanun yoluna müracaat için adli yardım karan verilemeyeceği gerekçesiyle

temyiz harç ve giderlerinin yatırılması konusunda gönderilen muhtıraya

geçerlilik tanınıp süresinde bu kalemlerin yatılmamış olması nedeniyle temyiz

dilekçesinin reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle; Özel Dairenin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği

temyiz dilekçesinin reddine ilişkin 14.12.2009 tarihli ek kararının bozulması

gerekir.

SONUÇ: Davacı tarafın temyiz itirazlarının kabulü ile Yargıtay 19.Hukuk

Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği 14.12.2009 tarihli ek

kararın, yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK’un 429. maddesi

gereğince BOZULMASINA, bozmanın ek karara ilişkin bulunmasına ve

nedenine göre davanın esası hakkındaki temyiz itirazları konusunda bu

aşamada bir karar verilmesine yer olmadığına, 27.01.2010 gününde, oybirliği

ile karar verildi.

Not: Kişisel verilerin korunması amacıyla karardaki gerçek kişi isimleri kısaltılmıştır.

Boşanma, miras, icra, tazminat ve diğer hukuk davalarında destek için Adana avukat Av. Aytaç ER ile iletişime geçebilirsiniz. Diğer içtihatlar için Hukuk Yargıtay Kararları arşivimizi inceleyebilirsiniz.

Güncel mevzuat notu (Kasım 2026): Bu karar, verildiği tarihte yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmelidir. Hukuk yargılamasında istinaf ve temyiz süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345, 361); karardaki süreler verildiği tarihteki düzenlemeye aittir.

Aynı konudaki diğer kararlar: Usul Hukuku ve Diğer Konular Yargıtay Kararları

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları