Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Vesayet, kendi işlerini göremeyecek durumdaki erginlerin ve velayet altında bulunmayan küçüklerin korunması için kurulan hukuki koruma düzenidir. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilebilir.

Vesayet Davaları Bir Bakışta

Yasal dayanak4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 396–494
Vesayet makamıSulh hukuk mahkemesi (denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir) – m. 397
Yetkili mahkemeKüçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet daireleri (m. 411)
Kısıtlama sebepleriAkıl hastalığı veya akıl zayıflığı, savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim, özgürlüğü bağlayıcı ceza ve kişinin kendi isteği (m. 405–408)
Zorunlu raporAkıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamada resmî sağlık kurulu raporu zorunludur (m. 409)
Vasinin görev süresiKural olarak 2 yıl; vesayet makamı her defasında ikişer yıl uzatabilir (m. 456)
Vasi önceliğiHaklı sebep yoksa öncelikle eş veya yakın hısımlardan biri atanır (m. 414)
Yargılama usulüBasit yargılama usulü (HMK m. 316)
Vesayet davası kısıtlama ve vasi atanması süreci infografiği
Kısıtlama kararı ancak kişinin dinlenmesi ve gerekli hâllerde sağlık kurulu raporu alınmasıyla verilir.

Vesayet Hangi Hâllerde Gerekir?

Vesayet, iki ana sebeple kurulur: küçüklük ve kısıtlama. Velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır; görevlerini yaparken böyle bir durumu öğrenen nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve mahkemeler bunu hemen yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür (m. 404).

Kısıtlama sebebiKoşulMadde
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığıİşlerini görememe, sürekli yardıma muhtaç olma ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokmam. 405
Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı, kötü yönetimKendisini veya ailesini darlık ya da yoksulluğa düşürme tehlikesi ve sürekli korunmaya muhtaç olmam. 406
Özgürlüğü bağlayıcı cezaKesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin, isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır; toplam 5 yıl ve daha fazla cezada isteği bulunmasa da gerekli görülmesi hâlindem. 407
Kişinin kendi isteğiYaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden erginm. 408

Bir kimse dinlenilmeden savurganlığı, bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetimi veya kendi isteği sebebiyle kısıtlanamaz. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ise ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir (m. 409). Kısıtlanan ergin çocuklar kural olarak vesayet altına alınmayıp ana ve babanın velayeti altında bırakılır; hâkim vasi atanmasına gerek görürse bu yola gidilir (m. 335, 419).

Vasi, Kayyım ve Yasal Danışman Arasındaki Fark

Uygulamada birbirine karıştırılan üç kurum vardır. Hangisinin atanacağı, korunacak kişinin durumuna ve korunma ihtiyacının kapsamına göre belirlenir.

KurumGörev alanı
VasiVesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişiliği ve malvarlığıyla ilgili bütün menfaatlerini korur, hukuki işlemlerde onu temsil eder (m. 403).
Temsil kayyımıErgin bir kişi hastalık, başka yerde bulunma gibi sebeplerle ivedi işini göremiyorsa; yasal temsilci ile küçüğün menfaati çatışıyorsa veya yasal temsilcinin görevini yapmasına engel varsa atanır (m. 426).
Yönetim kayyımıUzun süredir bulunamayan ve nerede olduğu bilinmeyen kişinin ya da yönetimi kimseye ait olmayan malların korunması için atanır (m. 427).
Yasal danışmanKısıtlama için yeterli sebep bulunmamakla birlikte fiil ehliyetinin sınırlanması gereken kişiye; dava açma, taşınmaz alım satımı, ödünç alma gibi işlerde görüşü alınmak üzere atanır (m. 429).

Vasi atanırken haklı sebepler engel olmadıkça öncelikle kişinin eşi ya da yakın hısımlarından biri görevlendirilir; yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler gözetilir (m. 414). Vasiliğe atanan kişi, atamanın kendisine tebliğinden itibaren on gün içinde kaçınma hakkını kullanabilir; ilgililer de aynı süre içinde atamanın kanuna aykırı olduğunu ileri sürebilir (m. 422). Vasi kural olarak iki yıl için atanır, süre her defasında ikişer yıl uzatılabilir (m. 456).

Vasinin Yetkileri, İzin Gerektiren İşler ve Vesayetin Kaldırılması

Vasi, kısıtlının malvarlığını yönetirken sınırsız yetkiye sahip değildir. Önemli işlemler vesayet makamının, bazı işlemler ise ayrıca denetim makamının iznine bağlıdır.

  • Vesayet makamının izni gereken işler (m. 462): Taşınmaz alım satımı ve rehni, olağan yönetim dışındaki taşınır işlemleri, olağan sınırı aşan yapı işleri, ödünç verme ve alma, kambiyo taahhüdü, bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası, kısıtlının bir meslekle uğraşması, dava açma, sulh, tahkim ve konkordato gibi işlemler.
  • Denetim makamının da izni gereken işler (m. 463): Evlat edinme veya evlat edinilme, vatandaşlığa giriş veya çıkış, işletme devralınması ya da tasfiyesi, ömür boyu gelir veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, mirasın kabulü veya reddi gibi ağır sonuçlu işlemler.
  • Yerleşim yeri değişikliği: Kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesi vesayet makamının iznine bağlıdır; yetki, kural olarak küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir (m. 411).
  • Hesap ve rapor: Vasi, malvarlığının yönetimine ilişkin olarak vesayet makamına düzenli hesap ve rapor vermekle yükümlüdür.
  • Vesayetin kaldırılması: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlanmış kişi üzerindeki vesayet, ancak kısıtlama sebebinin ortadan kalktığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi hâlinde kaldırılır (m. 474). Kendi isteğiyle kısıtlananlarda ise sebebin ortadan kalkması yeterlidir (m. 476).

Vesayet ve kısıtlama işleri, Türk Medeni Kanunu’nun ikinci kitabının üçüncü kısmında düzenlendiğinden aile mahkemesinin değil sulh hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Bu nokta uygulamada en sık yapılan görev hatasıdır.

Vesayet Dosyalarında Dikkat Edilecek Noktalar

  • Rapor usulüne uygun alınmalıdır. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı iddiasında tam teşekküllü bir sağlık kuruluşundan alınan resmî sağlık kurulu raporu zorunludur; tek hekim raporu yeterli değildir.
  • Kısıtlı dinlenmelidir. Kanun, belirli kısıtlama sebeplerinde kişinin dinlenmesini zorunlu kılar; bu usul eksikliği kararın bozulmasına yol açar.
  • Yetki doğru belirlenmelidir. Kısıtlının adres değişikliklerinde yetki uyuşmazlıkları sık yaşanır; yerleşim yeri değişikliği için önce vesayet makamından izin alınmalıdır.
  • İzin alınmadan işlem yapılmamalıdır. Vesayet makamının veya denetim makamının izni olmadan yapılan işlemler kısıtlıyı bağlamayabilir ve vasinin sorumluluğunu doğurur.
  • Daha hafif koruma yolları değerlendirilmelidir. Kısıtlama ağır sonuçlar doğurur; somut olayda kayyım ya da yasal danışman atanması yeterli olabilir.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar konuya ışık tutması için seçilmiştir; özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/10650, K. 2026/11816, T. 22.06.2026

Konu: Türk Medeni Kanunu’nun 405. maddesi uyarınca kısıtlanan kişinin kısıtlılığının kaldırılması istemiyle açılan dosyada, fiilî yerleşim yerinin değişmesi nedeniyle mahkemeler arasında çıkan yetki uyuşmazlığı.

Sonuç: Daire, uyuşmazlığı çözümleyerek hangi sulh hukuk mahkemesinin yetkili olduğunu belirlemiştir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/8287, K. 2025/10130, T. 30.06.2025

Konu: Vasinin, kısıtlının yerleşim yeri adresinin değiştirilmesine izin verilmesi istemi ve bunun ardından mahkemeler arasında doğan yetki uyuşmazlığı.

Sonuç: Daire, yetki uyuşmazlığını gidererek görevli ve yetkili sulh hukuk mahkemesini belirlemiştir.

Vesayet Davaları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Vesayet davası hangi mahkemede açılır?

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir; denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki mahkemedir.

Kimler kısıtlanabilir?

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan; savurganlık, alkol ya da uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini ya da ailesini yoksulluğa düşürme tehlikesi yaratan erginler kısıtlanabilir. Ayrıca kanunda sayılan koşullarla hükümlüler ve kendi isteğiyle başvuranlar da kısıtlanabilir.

Vasi olarak kim atanır?

Haklı sebepler engel olmadıkça öncelikle kısıtlının eşi veya yakın hısımlarından biri atanır. Atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler gözetilir.

Akıl hastalığı nedeniyle kısıtlama için rapor zorunlu mu?

Evet. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilebilir.

Vasinin görev süresi ne kadardır?

Vasi kural olarak iki yıl için atanır. Vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir; dört yıl dolunca vasi vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir.

Vasi kısıtlının taşınmazını satabilir mi?

Ancak vesayet makamının izniyle. Taşınmaz alım satımı, rehin ve diğer ayni hak kurulması işlemleri izne tabidir; bazı ağır sonuçlu işlemlerde ayrıca denetim makamının izni de aranır.

Vasi atanmasına itiraz edilebilir mi?

Evet. İlgili olan herkes, vasinin atandığını öğrendiği günden itibaren on gün içinde atamanın kanuna aykırı olduğunu ileri sürebilir. Atanan kişi de aynı süre içinde vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir.

Kısıtlılık nasıl kaldırılır?

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlanan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılması, kısıtlama sebebinin ortadan kalktığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesine bağlıdır. Kendi isteğiyle kısıtlananlarda sebebin ortadan kalkması yeterlidir.

Kısıtlama yerine daha hafif bir yol var mı?

Evet. Kısıtlama için yeterli sebep bulunmamakla birlikte korunma ihtiyacı varsa yasal danışman atanabilir; belirli işler veya mal yönetimi için ise kayyım atanması mümkündür.

İlgili Sayfalar

Vesayet, kısıtlama ve vasi atanması işleri için Adana’da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 11.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları