Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: İşçi veya işveren alacağı, tazminat ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Arabuluculuk kural olarak 3 hafta içinde, zorunlu hâllerde en çok 1 hafta uzatmayla sonuçlandırılır. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır; iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ise doğrudan açılabilir.

İş Uyuşmazlıklarının Çözümü Bir Bakışta

Yasal dayanak7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu; 6100 sayılı HMK
Dava şartı arabuluculukİşçi ve işveren alacağı, tazminatı ve işe iade talepleri
Kapsam dışıİş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları
Arabuluculuk süresiGörevlendirmeden itibaren 3 hafta; zorunlu hâllerde en çok 1 hafta uzatma
Görevli ve yetkili mahkemeİş mahkemesi (yoksa iş mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk); davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer
ZamanaşımıKıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarında 5 yıl; arabulucuya başvuru zamanaşımını durdurur
2026 kanun yolu sınırlarıİstinaf 50.000 TL; temyiz 682.000 TL (dava tarihindeki sınır esas)
İş uyuşmazlığında çözüm yolu: zorunlu arabuluculuk başvurusu, görüşmeler, anlaşma veya iş mahkemesinde dava
İşçi-işveren uyuşmazlığında izlenen yol – 7036 sayılı Kanun m.3

Hangi Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Zorunludur?

2018 yılından bu yana bireysel iş uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak bir dava şartıdır. Arabulucuya gidilmeden açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir; dava şartının yerine getirilip getirilmediğini mahkeme kendiliğinden inceler.

UyuşmazlıkArabuluculukNot
Kıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma, izin, hafta tatili alacaklarıZorunluHer alacak kalemi başvuruda ve son tutanakta açıkça yer almalıdır
İşe iadeZorunluFesihten itibaren 1 ay içinde başvuru; anlaşamama hâlinde 2 hafta içinde dava
İşe başlatmama tazminatı ve sonrasındaki kıdem, ihbar talepleriZorunlu (ayrı başvuru)İşe iade öncesi yapılan başvuru bu alacakları kapsamaz
İşverenin işçiden alacağı (zarar, avans iadesi gibi)ZorunluKanuna veya sözleşmeye dayanan işveren alacakları da kapsamdadır
İş kazası ve meslek hastalığı tazminatıZorunlu değilTespit, itiraz ve rücu davaları da kapsam dışıdır
Hizmet tespiti davasıZorunlu değilSGK’ya karşı açılan sigortalılık tespiti davaları ayrıca değerlendirilir
Rekabet yasağına aykırılıkTicari davaAsliye ticaret mahkemesinde görülür; ticari davalardaki arabuluculuk kuralı uygulanır

Uygulamada en sık yapılan hata, arabuluculuk başvurusunda yalnızca "işçilik alacakları" gibi genel bir ifadeye yer verip alacak kalemlerini tek tek saymamaktır. Yargıtay, tutanakta adı geçmeyen alacak için arabuluculuk şartının yerine getirilmediğini kabul etmekte ve o kalem bakımından davayı usulden reddetmektedir.

Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir; arabulucu tarafları telefon, e-posta veya yüz yüze toplantıya davet eder. Görüşmeler gizlidir ve burada yapılan teklifler davada delil olarak kullanılamaz.

  • Süre: Arabulucu görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en çok bir hafta uzatılabilir.
  • Toplantıya katılmama: Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
  • Ücret: Anlaşma olmazsa iki saatlik arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Anlaşma hâlinde ücret, 2026 tarifesine göre anlaşma bedeli ve taraf sayısı dikkate alınarak hesaplanır ve kural olarak taraflarca eşit ödenir.
  • Zamanaşımı: Başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz.
  • Anlaşma belgesi: Taraflar ve avukatları ile arabulucunun imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır; üzerinde anlaşılan konular hakkında sonradan dava açılamaz.

Arabuluculukta anlaşma, işçinin hak ettiğinden çok düşük bir bedelle sonuçlanmışsa veya işçi baskı altında imzaladığını ileri sürüyorsa, anlaşma belgesinin iptali için dava açılabilir. Yargıtay bu davalarda irade sakatlığını veya aşırı yararlanmayı ileri süren tarafın bunu ispat etmesini aramaktadır.

İş Mahkemesinde Dava Süreci ve 2026 Değişiklikleri

Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenerek iş mahkemesinde dava açılır. İş davalarında basit yargılama usulü uygulanır; alacak hesabı çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle yapılır. Bölge adliye mahkemesine istinaf ve Yargıtaya temyiz süreleri kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.

Konu31.07.2026 öncesi31.07.2026 ve sonrası (7589 sayılı Kanun)
Belirsiz alacak davası (HMK m.107)AçılabiliyorduYürürlükten kaldırıldı; önceden açılmış davalar eski hükümle sürer
Talebin artırılmasıKısmi dava ve ıslah yoluylaKısmi davada talep, tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4); artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır
Duruşma arası süreKanunda üst sınır yoktuİki duruşma arası kural olarak üç ayı geçemez (HMK m.147/3)
Temyiz sınırıGenel kurala tabiBölge adliye mahkemesinin yeniden esas hakkında verdiği kararlarda istinaf sınırı esas alınır (HMK m.362/3)

Bu değişiklikle işçilik alacağı davalarında uygulama değişmiştir: yeni davalar çoğunlukla kısmi dava olarak açılmakta, bilirkişi raporundan sonra talep bir kez artırılmaktadır. Artırılan kısma faizin hangi tarihten işletileceği gibi ayrıntılar henüz içtihatla netleşmemiştir.

Toplu İş Uyuşmazlıkları ve Diğer Yollar

İşçi sendikası ile işveren veya işveren sendikası arasında toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında çıkan uyuşmazlıklar toplu iş uyuşmazlığı sayılır ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na tabidir. Bu uyuşmazlıklarda resmî arabulucu, grev ve lokavt ile Yüksek Hakem Kurulu aşamaları öngörülmüştür; bireysel iş davalarındaki arabuluculuktan farklı bir sistemdir.

  • Ücret alacağında iş görmeme: Ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir sebep dışında ödenmeyen işçi iş görmekten kaçınabilir (İş Kanunu m.34).
  • Haklı nedenle fesih: Ücret ödenmemesi, mobbing veya çalışma koşullarına uyulmaması gibi hâllerde işçi derhal fesih hakkını kullanabilir ve kıdem tazminatını talep edebilir.
  • İdari başvuru: Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüklerine ve SGK’ya şikâyet başvurusu, alacak davasının yerine geçmez ancak denetim ve idari para cezası yoluyla sonuç doğurabilir.
  • İhtiyari arabuluculuk: Dava açıldıktan sonra da taraflar arabulucuya giderek uyuşmazlığı sona erdirebilir.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir; kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2024/5116, K. 2024/7086, T. 18.04.2024

Konu: İşe iade davasından önce yapılan ve kıdem, ihbar talepleri de içeren arabuluculuk başvurusunun, işçinin işe başlatılmaması sonrası açılan alacak davası için yeterli olup olmadığı.

Sonuç: İşe başlatmama suretiyle feshe bağlı kıdem, ihbar ve izin alacakları için ayrıca arabulucuya başvurulması gerektiği yönünde bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlık giderilmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/649, K. 2022/3499, T. 16.03.2022

Konu: Arabuluculuk son tutanağında yer almayan bir işçilik alacağı için doğrudan dava açılması.

Sonuç: Tutanakta yer almayan alacak bakımından dava şartı yerine getirilmediğinden o kısım yönünden davanın usulden reddi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/17751, K. 2024/933, T. 23.01.2024

Konu: Arabuluculuk son tutanağının iptali için ayrı bir dava açılması.

Sonuç: Dava şartı arabuluculuğun yerine getirilip getirilmediği asıl davada mahkemece kendiliğinden inceleneceğinden, son tutanağın iptalini istemekte hukuki yarar bulunmadığı kabul edilmiştir.

İş Uyuşmazlıklarının Çözümü Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşçi alacakları için arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. Kıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma, yıllık izin ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir.

Arabuluculuk süreci ne kadar sürer?

Arabulucu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde süreci tamamlar; zorunlu hâllerde süre en çok 1 hafta uzatılabilir.

Arabuluculuk toplantısına gitmezsem ne olur?

Geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davayı kazansa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücreti verilmez.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Anlaşma sağlanamazsa iki saatlik ücret devlet tarafından ödenir. Anlaşma hâlinde ücret kural olarak taraflarca eşit paylaşılır.

Arabuluculukta anlaştıktan sonra dava açabilir miyim?

Anlaşılan konular hakkında kural olarak dava açılamaz; anlaşma belgesi ilam niteliğindedir. İrade sakatlığı veya aşırı yararlanma gibi geçersizlik sebepleri varsa anlaşmanın iptali için dava açılabilir.

İş kazası davasında arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları arabuluculuk şartının dışındadır.

İşçilik alacağı davası kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Kıdem, ihbar, ücret, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacakları için zamanaşımı 5 yıldır. Arabuluculuk süreci boyunca zamanaşımı işlemez.

Belirsiz alacak davası hâlâ açılabiliyor mu?

Hayır. 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 tarihinden itibaren belirsiz alacak davası kaldırılmıştır. Yeni davalarda kısmi dava açılıp talep bir defaya mahsus artırılabilmektedir.

İş davası hangi mahkemede açılır?

İş mahkemesinde açılır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili yer, davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yerdir.

İlgili Sayfalar

İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk ve dava süreci için Adana'da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 13.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları