Kısaca: Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi TCK 191/1 uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır. Ancak ilk dosyada kural olarak dava açılmaz: savcılık 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler ve en az 1 yıl denetimli serbestlik uygular. Yükümlülüklere uyan kişi hakkında dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanır.
| Yasal dayanak | 5237 sayılı TCK m.191 (suç ve erteleme usulü), m.192/2-4 (etkin pişmanlık) |
| Ceza | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis; okul, yurt, hastane, kışla, ibadethane gibi yerlere 200 metreden yakın umumi yerde işlenirse yarı oranında artar |
| Şikâyet | Aranmaz; savcılık kendiliğinden soruşturur |
| İlk aşama | 5 yıl kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve en az 1 yıl denetimli serbestlik |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi (çocuklar için çocuk mahkemesi) |
| Dava zamanaşımı | Temel hâlde 8 yıl (TCK 66/1-e) |
| Uzlaştırma | Kapsam dışında; mağduru belirli bir kişi olmayan suçlardandır |

TCK 191, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kendi kullanımı için satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişiyi cezalandırır. Bu dört hareketten birinin yapılması suçun oluşması için yeterlidir. Maddenin başkasına verilmesi, satılması veya bu amaçla bulundurulması ise çok daha ağır yaptırımı olan uyuşturucu madde ticareti (TCK 188/3) suçunu oluşturur.
Ayrım tek bir veriye göre yapılmaz; Yargıtay şu ölçütleri birlikte değerlendirir:
Miktar az olsa bile satışa hazırlık delilleri varsa ticaret kabul edilebilir; miktar fazla olsa bile satışa ilişkin kanıt yoksa şüphe sanık lehine yorumlanır. Ceza Genel Kurulu 2025 yılında 1,64 gram kokaini diğer delillerle birlikte ticaret, evde yetiştirilen kenevir ve 78 gram esrarı ise kullanma kapsamında değerlendirmiştir.
Madde ele geçirilmese de kullanım, usulüne uygun alınmış kan, idrar veya saç örneğinin incelenmesiyle saptanabilir. Yargıtay, tıbbi tespit yokken yalnızca soyut ikrara dayanan mahkûmiyetleri bozmaktadır. Tahlil sonucunun dosyada denetlenebilir biçimde yer alması ve örneğin hukuka uygun bir kararla alınmış olması gerekir. Kişi örnek vermeye zorla ikna edilemez; rıza yoksa örnek ancak CMK 75 uyarınca hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla alınabilir. Usulsüz alınan örnek delil değerini tartışmalı hâle getirir.
Soruşturma sonunda fiilin TCK 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa savcı, genel erteleme şartlarını aramadan 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verir ve şüpheliyi ihlalin sonuçları konusunda uyarır. Bu karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İstisna: Daha önce ihlal nedeniyle hakkında dava açılmış kişi yeniden aynı suçu işlerse ikinci kez erteleme kararı verilemez (191/6). Anayasa Mahkemesi bu kuralı Anayasa’ya aykırı bulmamış, 2025 ve 2026 yıllarındaki yeni itirazları da reddetmiştir; TCK 191 hakkında yürürlükte bir iptal kararı yoktur.
Dava açılmasına yol açan üç hâl vardır: yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmek, yeniden kullanmak için madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ve yeniden madde kullanmak. Çağrıya bir kez uymamak ısrar sayılmaz; Yargıtay uyarı içeren ikinci bir tebligatı ve buna da uyulmamasını arar. Yeniden kullanımda ise ısrar aranmaz; güvenilir biçimde saptanmış tek bir pozitif sonuç ihlal sayılabilir. Erteleme süresindeki yeni kullanım ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz, mevcut dosyada ihlal olarak işlem görür (191/5).
Tebligat usulsüzse veya erteleme kararı kesinleşmeden işlem yapılmışsa kovuşturma şartı gerçekleşmemiş olur; mahkemenin bu durumda mahkûmiyet yerine durma kararı vermesi gerekir. Savcılık ticaretten dava açmış, mahkeme ise fiilin yalnızca kullanma olduğunu saptamışsa, sanık hakkında TCK 191/8 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir ve denetim süresinde aynı yükümlülükler uygulanır.
| Durum | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Kullanmak için satın alma, kabul, bulundurma, kullanma | TCK 191/1 | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis |
| Okul, yurt, hastane, kışla, ibadethane gibi yerlere 200 metreden yakın umumi yerde işleme | TCK 191/10 | Ceza yarı oranında artırılır |
| İlk dosya | TCK 191/2-3 | 5 yıl erteleme, en az 1 yıl denetimli serbestlik |
| Resmî makamlar öğrenmeden önce maddeyi kimden, nerede, ne zaman aldığını bildirip yakalanmayı kolaylaştırma | TCK 192/2 | Ceza verilmez |
| Suç öğrenildikten sonra gönüllü yardım | TCK 192/3 | Dörtte birden yarıya kadar indirim |
| Soruşturma başlamadan önce tedavi için başvurma | TCK 192/4 | Ceza verilmez |
| Başkasına verme veya satma amacıyla bulundurma | TCK 188/3 | Ticaret suçu; ağır ceza mahkemesinde yargılama |
Temel hâlde dava zamanaşımı 8 yıldır; sürenin kesilmesi ve durması hâlleri için zamanaşımı hesaplama aracından yararlanılabilir. Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma uygulanmaz. Çocuklar bakımından dosyaya çocuk mahkemesi bakar; 12 yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur, daha büyük çocuklarda yaş grubuna göre indirim ve koruyucu tedbirler gündeme gelir.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları adli sicile (sabıka kaydına) işlenmez; yalnızca bu kararlara özgü, soruşturma ve kovuşturma makamlarının görebildiği ayrı bir sisteme kaydedilir. Kesinleşmiş mahkûmiyet ise sicile işlenir. Memuriyet, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bakımından sonuç, alınan kararın türüne ve başvurulan kadronun özel mevzuatına göre değişir; güvenlik soruşturması adli sicilden bağımsız bir incelemedir. Kullanma suçu tek başına sürücü belgesinin alınmasına yol açmaz, ancak madde etkisinde araç kullanmanın ayrı ve ağır yaptırımları vardır.
Aşağıdaki kararlar konuya ilişkin yargı uygulamasını göstermek için seçilmiştir; özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2025/180 E., 2025/445 K., 30.10.2025
Konu: Evde yetiştirilen kenevir bitkileri ile ele geçirilen esrarın ticaret amacı taşıyıp taşımadığı incelenmiştir.
Sonuç: Satışa ilişkin yeterli delil bulunmadığından şüphe sanık lehine yorumlanmış, eylemin kullanmak için bulundurma olduğu kabul edilerek Başsavcılık itirazı oy çokluğuyla reddedilmiştir.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2023/23259 E., 2025/4637 K., 21.04.2025
Konu: Erteleme kararı usulüne uygun tebliğ edilip kesinleşmeden denetimli serbestlik tedbirinin infazına başlanması değerlendirilmiştir.
Sonuç: Kesinleşmemiş karara dayanan infazın ihlal sonucu doğurmayacağı belirtilerek kanun yararına bozma istemi kabul edilmiştir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2024/12954 E., 2024/8522 K., 07.11.2024
Konu: Kullanma suçunda idrar örneği alınmasına ilişkin savcılık kararının örnek alındıktan sonra verilmesinin delili hukuka aykırı kılıp kılmadığı ve önceki erteleme dosyasının araştırılmaması incelenmiştir.
Sonuç: Eksik araştırmayla hüküm kurulduğu gerekçesiyle bölge adliye mahkemesinin kararı bozulmuştur.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2023/251 E., 2025/588 K., 17.12.2025
Konu: Evde ele geçirilen az miktardaki kokainin kullanma mı ticaret mi sayılacağı tartışılmıştır.
Sonuç: Paketleme malzemesi ve alıcı beyanı gibi deliller birlikte değerlendirilerek eylem ticaret kabul edilmiş; miktarın azlığı tek başına belirleyici görülmemiştir.
TCK 191/1 uyarınca ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. İlk dosyada kural olarak dava açılmaz; 5 yıllık erteleme ve en az 1 yıl denetimli serbestlik uygulanır. Ceza, ihlal nedeniyle dava açılır ve mahkûmiyet kurulursa gündeme gelir.
Kullanma da suçun hareketlerinden biridir; bu nedenle usulüne uygun alınmış ve güvenilir bir tahlil sonucu soruşturma için yeterli olabilir. Sonuç yine çoğunlukla erteleme ve denetimli serbestliktir. Örneğin hangi kararla alındığı ve analizin güvenilirliği savunmada ayrıca incelenmelidir.
Kişi rızasıyla örnek vermek zorunda değildir. Ancak CMK 75 kapsamında hâkim, gecikmesinde sakınca varsa savcı kararıyla vücuttan örnek alınabilir. Denetimli serbestlik sürecinde tahlile gitmemek ise yükümlülük ihlali olarak değerlendirilir.
Çağrılara uymamakta ısrar edilirse veya erteleme süresinde yeniden madde kullanıldığı saptanırsa savcılık asliye ceza mahkemesinde dava açar. Yargılama sonunda 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilir. Tebligatın usulsüz olması gibi eksiklikler bu aşamada ileri sürülebilir.
Erteleme kararı ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması adli sicile yazılmaz, kendine özgü ayrı bir sistemde tutulur. Kesinleşmiş mahkûmiyet ise adli sicile işlenir.
Erteleme kararı bir mahkûmiyet değildir. Buna karşılık güvenlik soruşturması adli sicilden bağımsız yürütülür ve bazı kadrolarda özel mevzuat daha sıkı koşullar arar. Kesin değerlendirme için alınan kararın türüne ve başvurulan göreve bakılmalıdır.
Kanunda sabit bir gram sınırı yoktur. Yargıtay miktarı; paketleme, terazi, satış davranışı ve kişinin kullanıcı olup olmadığıyla birlikte değerlendirir. Bu yüzden çok küçük bir miktar ticaret, daha büyük bir miktar kullanma sayılabilmektedir.
Hakkında soruşturma başlamadan önce resmî makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurup tedavi isteyen kullanıcıya TCK 192/4 uyarınca ceza verilmez. Maddeyi kimden aldığını zamanında bildiren kişi için de cezasızlık veya indirim imkânı vardır.
Uyuşturucu kullanma ve bulundurma dosyaları için Adana'da avukat desteği
Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 11.11.2026