Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi olmayan malik, tam bedel karşılığında komşularından geçit hakkı tanınmasını isteyebilir (TMK m.747). Dava asliye hukuk mahkemesinde, taşınmazın bulunduğu yerde açılır; mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle en az zararlı güzergâhı belirler, bedelin depo edilmesinden sonra geçit hakkını tapuya tescil ettirir.

Zorunlu Geçit Hakkı Davası Bir Bakışta

Yasal dayanakTMK m.747 ve m.748 (komşu hakkı, geçit hakları)
Kim açar?Yolu olmayan veya yolu yetersiz taşınmazın maliki ya da paydaşları
Kime karşı?Geçidin geçeceği tüm taşınmazların malikleri
Görevli mahkemeAsliye hukuk mahkemesi
Yetkili mahkemeTaşınmazın bulunduğu yer mahkemesi (kesin yetki)
KarşılıkBilirkişice belirlenen tam bedel, hükümden önce depo edilir
SonuçGeçit irtifakının tapu kütüğüne tescili
Zorunlu geçit hakkı davası TMK 747 süreci
Zorunlu geçit hakkı davasında ihtiyaçtan tescile kadar aşamalar

Zorunlu Geçit Hakkının Şartları

Zorunlu geçit, kanundan doğan bir komşuluk hakkıdır. Malik, kendi taşınmazını gereği gibi kullanabilmek için komşu taşınmaz üzerinden genel yola geçiş istemekte haklı bir zorunluluk içinde ise mahkeme, karşılığı ödenmek şartıyla bu hakkı kurar. Hak, kendiliğinden doğmaz; ya komşuyla resmî sözleşme yapılarak ya da mahkeme kararıyla tescil edilerek kurulur.

  • Genel yola bağlantı yokluğu: Taşınmazın genel yola hiç çıkışı olmamalı ya da mevcut çıkış, taşınmazın niteliğine ve kullanım amacına göre yetersiz kalmalıdır.
  • Zorunluluğun güncelliği: İhtiyaç dava ve karar tarihinde mevcut olmalıdır; imar planında yakında açılacak bir yol varsa bu durum değerlendirmeye alınır.
  • Tam bedel: Geçit, aleyhine kurulan taşınmazın uğrayacağı değer kaybını karşılayacak tam bir bedel karşılığında tanınır.
  • Taşınmaz niteliği: Tarım arazisi, konut arsası veya işyeri için ihtiyaç farklı olduğundan geçidin genişliği ve türü (yaya, taşıt) buna göre belirlenir.

Malikin kendi eylemiyle yolsuz kalması, örneğin yola cephesi bulunan kısmı satarak arka parseli yolsuz bırakması, talebi tamamen ortadan kaldırmaz; ancak bu durumda geçidin öncelikle eski mülkiyet bağlantısı bulunan taşınmaz üzerinden kurulması gündeme gelir.

Dava açmadan önce taşınmazın imar durumu belediyeden, kadastro paftası ve komşu parsellerin malik bilgileri tapu müdürlüğünden alınmalıdır. İmar planında taşınmaza cephe verecek bir yol öngörülmüşse ve bu yolun kısa sürede açılması bekleniyorsa, mahkeme zorunluluk şartını daha dar yorumlayabilir. Bu nedenle belediyeden yolun uygulanıp uygulanmadığına ilişkin yazı almak, davanın yönünü önceden görmeyi sağlar. Komşularla önce yazılı olarak iletişime geçilmesi ve önerilen güzergâhın bir krokiyle paylaşılması da arabuluculukta uzlaşma ihtimalini artırır.

Güzergâh Nasıl Belirlenir?

TMK m.747 uyarınca geçit, önce önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşudan, ardından en az zarar görecek olandan istenir; her iki tarafın menfaati de gözetilir. Mahkeme bu nedenle tek bir rotayla yetinmez, keşifte birden fazla alternatifi karşılaştırır.

ÖlçütMahkemenin baktığı hususUygulamadaki karşılığı
Önceki mülkiyet ilişkisiTaşınmazlar daha önce tek parsel miydi?Bölünme sonucu yolsuz kalan parsele eski bütünden geçit verilir
Fiilî yol durumuDaha önce kullanılan patika veya yol var mı?Mevcut iz tercih edilerek yeni zarar önlenir
En az zararHangi taşınmaz daha az değer kaybeder?Bina, bahçe ve ekili alanlardan kaçınılır
En kısa ve elverişliGüzergâhın uzunluğu ve eğimiTaşıt geçişine uygun en kısa rota seçilir
BölünmemeGeçit komşu parseli ikiye ayırıyor mu?Parsel kenarından geçen güzergâh tercih edilir

Keşifte fen bilirkişisi alternatif güzergâhları krokiye işler, değer bilirkişisi de her alternatif için aleyhine geçit kurulacak taşınmazdaki değer kaybını hesaplar. Dilekçede gösterilmeyen bir komşunun taşınmazı en uygun güzergâh çıkarsa, bu malikin de davaya dahil edilmesi ve savunmasının alınması gerekir.

Dava Süreci, Bedel ve Tescil

Dava, geçidin geçeceği taşınmazların tüm malikleri hasım gösterilerek açılır. Paylı mülkiyette paydaşlardan biri dava açabilir, ancak aleyhine geçit istenen taşınmazın bütün paydaşlarının davada yer alması zorunludur. Eksik taraf, davanın usulden sonuçsuz kalmasına yol açar.

AşamaYapılan işlemDikkat
DilekçeTaşınmazlar, malikler ve talep edilen geçit türüTapu kayıtları ve çap eklenmeli
KeşifAlternatif güzergâhların yerinde incelenmesiGider avansı peşin yatırılır
BilirkişiGüzergâh krokisi ve bedel raporuRapora iki hafta içinde itiraz
DepoBedelin mahkeme veznesine yatırılmasıSüresinde yatırılmazsa talep reddedilebilir
Karar ve tescilGeçit irtifakının tapuya tesciliKararda genişlik, uzunluk ve güzergâh net gösterilir

Bedel, karar tarihine en yakın dönemin rayiç değerine göre belirlenir; keşif ile karar arasında uzun zaman geçtiyse güncelleme gerekebilir. Geçit hakkı karar kesinleştikten sonra tapu kütüğüne irtifak olarak tescil edilir ve taşınmaz el değiştirse de yeni malikleri bağlar. Uygulamada geçit davalarında yargılama giderlerinin çoğunlukla davacı üzerinde bırakıldığı görülür; çünkü davalının geçit talebine karşı koymasında haksız bir tutum bulunmayabilir.

Geçit Hakkının Kaldırılması ve Değiştirilmesi

Zorunlu geçit hakkı, ihtiyacın devam etmesine bağlıdır. Lehine geçit kurulan taşınmaz yeni açılan bir imar yolu ile genel yola bağlanırsa ya da geçidin sağladığı yarar, yüklü taşınmaza verdiği zararla karşılaştırıldığında önemsiz hâle gelirse, yüklü taşınmazın maliki irtifakın kaldırılmasını isteyebilir. Bu davada ispat yükü, ihtiyacın sona erdiğini ileri süren taraftadır.

Arabuluculuk açısından, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak 6325 sayılı Kanun m.18/B uyarınca dava şartıdır. Zorunlu geçit de Medeni Kanunun komşu hakkı bölümünde düzenlendiğinden, davayı açmadan önce arabuluculuk sürecini tamamlamak usulden ret riskini ortadan kaldıran güvenli yoldur. Arabuluculukta taraflar güzergâh ve bedel üzerinde anlaşırsa, tescil için tapu müdürlüğünde resmî senet düzenlenmesi yeterli olur.

Zorunlu Geçit Hakkı Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Zorunlu geçit hakkı için ne kadar bedel ödenir?

Sabit bir tutar yoktur. Bilirkişi, geçidin aleyhine kurulduğu taşınmazda oluşacak değer kaybını keşif tarihindeki rayiç değerlere göre hesaplar ve bu tam bedel hükümden önce depo edilir.

Komşu geçit vermeyi reddederse ne olur?

Malik asliye hukuk mahkemesinde zorunlu geçit davası açar; şartlar varsa mahkeme komşunun rızası olmadan geçit hakkı kurar.

Geçit davası kime karşı açılır?

Geçidin geçeceği taşınmazların tüm maliklerine karşı açılır. Paylı taşınmazlarda bütün paydaşlar davada yer almalıdır.

Yaya yolu var ama araç geçemiyor; dava açabilir miyim?

Mevcut yol taşınmazın amacına göre yetersizse, örneğin tarım aracı veya konuta araç erişimi gerekiyorsa, yeterli genişlikte geçit istenebilir.

Yolum varken satış yaptım ve yolsuz kaldım; hakkım düşer mi?

Hak tamamen düşmez; ancak geçidin önce eski mülkiyet bağlantısı olan taşınmaz üzerinden kurulması istenir.

Geçit hakkı tapuya işlenir mi?

Evet. Mahkeme kararı veya resmî sözleşmeyle kurulan geçit, irtifak olarak tapu kütüğüne tescil edilir ve sonraki malikleri de bağlar.

Geçit hakkı sonradan kaldırılabilir mi?

Lehine geçit kurulan taşınmaz başka bir yolla genel yola bağlanırsa veya geçidin yararı çok azalırsa, yüklü taşınmaz maliki irtifakın kaldırılmasını dava edebilir.

Dava ne kadar sürer?

Keşif, alternatif güzergâh incelemesi ve bedel tespiti gerektiğinden ilk derece süreci çoğu zaman bir yılı aşabilir.

Arabulucuya gitmeden geçit davası açılabilir mi?

Komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Zorunlu geçit de komşu hakkı kapsamında düzenlendiğinden, usulden ret riskini önlemek için önce arabulucuya başvurmak en güvenli yoldur.

İlgili Sayfalar

Zorunlu geçit hakkı davası için Adana'da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 13.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları