Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Velayet, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimine ilişkin hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Evlilik sürerken ana ve baba velayeti birlikte kullanır; boşanmada velayet, çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir. Velayete ilişkin her kararda belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Velayet Davaları Bir Bakışta

Yasal dayanak4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182, 335–351
Temel ölçütÇocuğun üstün yararı (BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 3; TMK m. 339, 346)
Görevli mahkemeAile mahkemesi
Yargılama usulüBasit yargılama usulü (HMK m. 316/1-ç)
Evlilik dışı doğan çocukVelayet anaya aittir; koşulları varsa hâkim velayeti babaya verebilir veya vasi atar (m. 337)
Değiştirme sebebiDurumun değişmesi ve çocuğun menfaatinin gerektirmesi (m. 183, 349, 351)
Kişisel ilişkiVelayet kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasında düzenlenir; gereklerin yerine getirilmemesi velayetin değiştirilmesi ihtarına konu olur (m. 182)
Kesin hükümVelayete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değişirse her zaman yeniden dava açılabilir
Velayet davası velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki süreci infografiği
Velayet kararlarında mahkeme, uzman incelemesi ve idrak çağındaki çocuğun görüşünü birlikte değerlendirir.

Velayet Kime Verilir?

Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanır. Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim velayeti eşlerden birine verebilir. Velayet; ana veya babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir (m. 336). Ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir; ana küçük, kısıtlı, ölmüş ya da velayet kendisinden alınmışsa hâkim çocuğun menfaatine göre vasi atar veya velayeti babaya verir (m. 337).

Kanun velayetin kime verileceği konusunda sabit bir kural koymamıştır; tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Uygulamada şu unsurlar birlikte değerlendirilir:

  • Çocuğun yaşı ve ihtiyaçları: Küçük yaştaki çocukların anne bakım ve şefkatine duyduğu ihtiyaç özellikle gözetilir.
  • Fiilî bakım durumu: Çocuğun alışkın olduğu çevre, okul ve sosyal düzenin korunması önemlidir.
  • Ana ve babanın tutumu: Çocuğu diğer ebeveyne karşı olumsuz etkileme, kişisel ilişkiyi engelleme gibi davranışlar aleyhe değerlendirilir.
  • Uzman raporu: Aile mahkemesi, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan sosyal inceleme raporu alır.
  • Çocuğun görüşü: İdrak çağındaki çocuk dinlenir; beyanı önemli bir veri olmakla birlikte tek başına bağlayıcı değildir.
  • Ekonomik durum: Tek başına belirleyici değildir; gelir farkı iştirak nafakasıyla dengelenir.

Ana ve babanın yararları, ahlaki değer yargıları ve sosyal konumları ise ancak çocuğun üstün yararını etkiledikleri ölçüde dikkate alınır.

Velayetin Değiştirilmesi ve Kaldırılması

Velayete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz. Durumun değişmesi hâlinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerekir (m. 351). Bu nedenle koşullar değiştiğinde her zaman yeni bir dava açılabilir.

KonuKural
Velayetin değiştirilmesiVelayet kendisinde bulunan tarafın çocuğun bakımını ihmal etmesi, ağır hastalığı, başka yere yerleşmesi, çocuğa karşı yükümlülüklerini savsaklaması ya da çocuğun menfaatinin gerektirdiği diğer hâllerde istenir.
Yeniden evlenmeVelayete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektiriyorsa velayet sahibi değiştirilebilir (m. 349).
Kişisel ilişkiye aykırılıkMahkeme kararında, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder (m. 182).
Velayetin kaldırılmasıDiğer önlemlerden sonuç alınamadığında; deneyimsizlik, hastalık, başka yerde bulunma gibi sebeplerle velayet görevinin gereği gibi yerine getirilememesi ya da çocuğa yeterli ilgi gösterilmemesi hâlinde karar verilir (m. 348).
Velayetin geri verilmesiKaldırmayı gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim, kendiliğinden ya da ana veya babanın istemi üzerine velayeti geri verir (m. 351).
Vesayetle ilişkiVelayet altında bulunmayan küçük vesayet altına alınır; ancak asıl olan velayettir, koşulları varsa velayetin tevdiine öncelik verilir.

Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlüdür. Velayetin değişmesi, iştirak nafakası yükümlülüğünün de yeniden belirlenmesini gerektirir.

Kişisel İlişki ve Sık Yapılan Hatalar

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişki, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas alınarak düzenlenir. Kararda görüşme gün ve saatleri, yarıyıl ve yaz tatilleri ile dinî bayramlar ayrı ayrı gösterilir.

  • Kişisel ilişkinin engellenmesi. Çocuğun teslim edilmemesi hem icra yoluyla yaptırıma hem de velayetin değiştirilmesi talebine dayanak olur.
  • Çocuğun davaya alet edilmesi. Çocuğa diğer ebeveyn aleyhine beyanda bulunmasının telkin edilmesi, uzman raporlarında tespit edildiğinde aleyhe sonuç doğurur.
  • Uzman raporuna itiraz edilmemesi. Sosyal inceleme raporundaki eksiklik ve çelişkilere süresinde ve gerekçeli biçimde itiraz edilmelidir.
  • Yurt dışına çıkış ve adres değişikliği. Çocuğun yerleşim yerinin değiştirilmesi kişisel ilişkiyi fiilen imkânsız kılıyorsa bu durum velayet yönünden değerlendirilir.
  • Geçici velayet talebinin unutulması. Dava süresince velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin geçici önlemler istenmelidir.
  • Uluslararası boyut. Çocuğun hukuka aykırı biçimde yurt dışına götürülmesi hâlinde, Lahey Sözleşmesi kapsamındaki iade mekanizması ayrıca işletilmelidir.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar konuya ışık tutması için seçilmiştir; özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/9988, K. 2025/691, T. 23.01.2025

Konu: Velayetin değiştirilmesi, olmadığı takdirde kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istemiyle açılan davada küçük yaştaki çocuğun durumu.

Sonuç: Daire, kişisel ilişki düzenlenirken temel ilkenin çocuğun üstün yararı olduğunu; bu belirlenirken çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin gözetilmesi gerektiğini vurgulayarak bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/2183, K. 2025/6791, T. 02.07.2025

Konu: Vesayet altındaki küçük bakımından, sağ kalan babanın velayetin kendisine verilmesi istemiyle açtığı dava ile vesayetin kaldırılması davası arasındaki ilişki.

Sonuç: Daire, asıl olanın küçüğün ana ya da babanın velayeti altında kalması olduğunu belirterek, öncelikle babanın velayet görevini gereği gibi yerine getirip getiremeyeceğinin çocuğun üstün yararı gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/3045, K. 2026/6482, T. 11.06.2026

Konu: Kişisel ilişkinin kaldırılması veya yeniden düzenlenmesi istemiyle açılan davada, idrak çağındaki çocukların görüşünün alınması ve çocuğun üstün yararının belirlenmesi.

Sonuç: Daire, velayet ve kişisel ilişki düzenlenirken temel ilkenin çocuğun üstün yararı olduğunu; ana ve babanın kusur, ahlaki değer yargıları ve sosyal konumunun ancak bu yararı etkilediği ölçüde gözetileceğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/2729, K. 2026/5556, T. 13.05.2026

Konu: İdrak çağındaki ortak çocukların baba ile görüşmek istemediklerini ve ondan korktuklarını belirtmeleri ile uzman raporunda kişisel ilişkinin kaldırılmasının uygun görülmesi.

Sonuç: Daire, idrak çağındaki çocuklara görüşlerini ifade etme olanağı tanınması ve bu görüşlere gereken önemin verilmesi gerektiğini, bununla birlikte üstün yarar gerektirdiğinde görüşlerinin aksine de karar verilebileceğini belirterek kararı bozmuştur.

Velayet Davaları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Velayet genelde anneye mi verilir?

Kanunda anne veya baba lehine bir kural yoktur; tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Uygulamada küçük yaştaki çocukların anne bakım ve şefkatine duyduğu ihtiyaç gözetildiğinden velayet çoğunlukla anneye verilir; ancak somut koşullar farklı bir sonucu gerektirebilir.

Çocuk kaç yaşında velayet konusunda görüşü sorulur?

Kanun sabit bir yaş belirlemez. İdrak çağında olduğu kabul edilen çocuklar mahkemece veya uzman aracılığıyla dinlenir. Çocuğun beyanı önemli bir veridir, ancak tek başına bağlayıcı değildir.

Velayet davası hangi mahkemede açılır?

Velayete ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür ve basit yargılama usulüne tabidir.

Velayet değiştirilebilir mi?

Evet. Velayete ilişkin kararlar kesin hüküm oluşturmaz. Durumun değişmesi ve çocuğun menfaatinin gerektirmesi hâlinde her zaman velayetin değiştirilmesi davası açılabilir.

Velayeti olmayan ebeveyn çocuğu görebilir mi?

Evet. Velayet kendisine verilmeyen eşle çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenir. Bu düzenlemenin gereklerinin yerine getirilmemesi, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilmesi sebebi olabilir.

Yeniden evlenen eşin velayeti alınır mı?

Hayır, yeniden evlenme tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak çocuğun menfaati gerektiriyorsa velayet sahibi değiştirilebilir veya koşullara göre çocuğa vasi atanabilir.

Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti kimdedir?

Ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir. Ana küçük, kısıtlı, ölmüş veya velayet kendisinden alınmışsa hâkim çocuğun menfaatine göre velayeti babaya verebilir ya da vasi atar.

Velayet alan eş nafaka da alır mı?

Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu katkı iştirak nafakası olarak hükmedilir ve velayet değişirse yeniden belirlenir.

Çocuğumu göstermeyen eşe karşı ne yapabilirim?

Kararda düzenlenen kişisel ilişkinin yerine getirilmemesi hâlinde icra yoluyla çocuk teslimi istenebilir; ayrıca bu durum velayetin değiştirilmesi talebine dayanak oluşturabilir.

İlgili Sayfalar

Velayet ve velayetin değiştirilmesi davaları için Adana’da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 11.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları