Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: İcra takibi kesinleştikten sonra cebri icra tehdidi altında borçlu olmadığı bir parayı ödeyen kişi, ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde alacaklıya karşı istirdat (geri alma) davası açabilir (İİK m.72/7). Borçlu, parayı hiç borçlu olmadığı hâlde ödediğini ispat etmelidir. Menfi tespit davası sürerken borç ödenirse dava kendiliğinden istirdat davası olarak devam eder.

İstirdat Davası Bir Bakışta

Yasal dayanakİcra ve İflas Kanunu m.72/6-7; genel istirdat için Türk Borçlar Kanunu m.77-82
Kim açar?Takip borçlusu (veya onun yerine ödeme yapan kişi)
DavalıParayı tahsil eden takip alacaklısı
SüreÖdeme tarihinden itibaren 1 yıl (hak düşürücü)
Görevli mahkemeAsliye hukuk; ticari işlerde asliye ticaret, tüketici işlemlerinde tüketici, işçi-işveren ilişkisinde iş mahkemesi
ArabuluculukTicari ve iş uyuşmazlıklarında kanunda açıkça dava şartı; tüketici uyuşmazlıklarında da önce başvurulması önerilir
İspatBorçlu olunmadığını davacı ispatlar
İstirdat davası süreci: kesinleşen icra takibi, cebri icra tehdidi altında ödeme ve 1 yıl içinde dava
İcra takibinde ödenen paranın geri istenmesi – İİK m.72

İstirdat Davası Nedir, Ne Zaman Açılır?

İstirdat, Türkçede "geri alma" anlamına gelir. İcra hukukunda istirdat davası, borçlu olmadığı hâlde icra takibi nedeniyle ödeme yapmak zorunda kalan kişinin bu parayı alacaklıdan geri istemesini sağlar. Ödeme emrine süresinde itiraz edemeyen, itirazı icra mahkemesinde kaldırılan veya maaşına, hesabına haciz konulduğu için ödeme yapan kişiler için çoğu zaman tek etkili yoldur.

Davanın açılabilmesi için ödemenin cebri icra tehdidi altında yapılması gerekir. Bu, takibin kesinleşmiş olması ve borçlunun haciz veya satış baskısıyla ödeme yapmasıdır. Takip kesinleşmeden, kendi isteğiyle yapılan ödemeler bu kapsamda değerlendirilmez; bunlar için Türk Borçlar Kanununun sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

DurumUygun yolSüre
Henüz ödeme yapılmadı, takip varMenfi tespit davası (m.72)Belirli bir süre yok
Menfi tespit davası sürerken ödeme yapıldıAynı dava istirdat davası olarak devam eder (m.72/6)Ek süre gerekmez
Takip kesinleşti, icra baskısıyla ödeme yapıldıİstirdat davası (m.72/7)Ödemeden itibaren 1 yıl
İcra dışında, yanlışlıkla borçsuz ödeme yapıldıSebepsiz zenginleşme davası (TBK m.77-82)Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde ödemeden itibaren 10 yıl

Davanın Şartları ve İspat

  • Geçerli bir icra takibi: İlamsız takipte (genel haciz veya kambiyo senedine dayalı) ödeme yapılmış olmalıdır. İlamlı takiplerde borçlunun dayanağı farklıdır.
  • Cebri icra tehdidi: Ödeme, takip kesinleştikten sonra haciz veya satış baskısı altında yapılmalıdır. Hacizden kurtulmak için dosyaya yatırılan para veya maaştan yapılan kesintiler bu kapsamdadır.
  • Borçlu olunmaması: Davacı, ödediği parayı alacaklıya borçlu olmadığını her türlü delille ispatlamalıdır. Senede dayalı borçlarda senede karşı ispat kurallarına dikkat edilmelidir.
  • Bir yıllık süre: Süre ödeme tarihinden başlar ve hak düşürücüdür; mahkeme kendiliğinden gözetir. Taksitli ödemelerde her ödeme için süre ayrı hesaplanabileceğinden ilk ödemeden itibaren süre takip edilmelidir.

Borçlunun icra takibinde ödediği para için menfi tespit davası açması doğru yol değildir; Yargıtay, ödeme yapılmış bir borç için menfi tespit istemekte hukuki yarar bulunmadığını, davacının istirdat davası açması gerektiğini kabul etmektedir. Bununla birlikte menfi tespit davası açıldıktan sonra ödeme yapılırsa dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşür.

Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Masraflar

İstirdat davası icra mahkemesinde değil, genel mahkemelerde görülür. Görevli mahkeme borcun kaynağına göre belirlenir; yetkili mahkeme genel yetki kurallarına göre tespit edilir.

Borcun kaynağıGörevli mahkemeArabuluculuk
Tacirler arası ticari iş, çek, bonoAsliye ticaret mahkemesiDava şartı (TTK m.5/A istirdat davalarını açıkça sayar)
İşçi-işveren ilişkisiİş mahkemesiDava şartı (7036 sayılı Kanun m.3)
Tüketici işlemi (kredi, abonelik, alışveriş)Tüketici mahkemesi; 2026 için 186.000 TL’nin altında kural olarak tüketici hakem heyetiTüketici mahkemesindeki uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk kuralı uygulanır
Kira ilişkisiSulh hukuk mahkemesiKira uyuşmazlıklarında dava şartı
Kişiler arası adi borçAsliye hukuk mahkemesiZorunlu değil

Dava nispi harca tabidir; harç, geri istenen tutar üzerinden hesaplanır. Davayı kazanan borçlu, ödediği paranın yasal faiziyle birlikte iadesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmesini isteyebilir. Menfi tespit davasından dönüşen istirdat davalarında, alacaklının takipte haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılırsa borçlunun talebiyle alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata da hükmedilebilir. 31.07.2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda da değişiklik yapılmıştır; faiz hesabında güncel düzenleme dikkate alınmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

  • Bir yılı kaçırmak: Süre ödeme tarihinde başlar; ödeme makbuzu veya banka dekontu tarihi saklanmalıdır.
  • Menfi tespit davası açmak: Ödeme yapılmışsa doğru dava istirdattır; yanlış dava türü hukuki yarar yokluğundan reddedilir.
  • Arabuluculuğu atlamak: Ticari ve iş uyuşmazlıklarında arabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir.
  • Gönüllü ödemeyi icra baskısı sanmak: Takip kesinleşmeden yapılan ödemelerde İİK m.72/7 değil sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.
  • Delil hazırlamamak: Borcun bulunmadığını gösteren sözleşme, yazışma, ödeme kayıtları ve tanıklar davadan önce derlenmelidir.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir; kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/301, K. 2025/933, T. 10.03.2025

Konu: İcra takibinde dava açılmadan önce ödenen tutar için borçlunun menfi tespit davası açması.

Sonuç: Davadan önce ödenen miktar için istirdat davası açılması gerektiği, bu kısım bakımından menfi tespit davasında hukuki yarar bulunmadığı belirtilerek karar gerekçesi değiştirilip düzeltilerek onanmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/693, K. 2024/444, T. 18.09.2024

Konu: Haciz sırasında manevi baskı altında imzalandığı ileri sürülen protokol ve senetler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve ödenenlerin geri istenmesi.

Sonuç: Somut olayda korkutmanın koşullarının oluştuğu kabul edilerek, aksi yöndeki direnme kararı ilgili uyuşmazlık bakımından bozulmuştur.

İstirdat Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

İstirdat davası ne demek?

İcra takibinde borçlu olmadığı hâlde ödeme yapmak zorunda kalan kişinin, ödediği parayı alacaklıdan geri istediği davadır.

İstirdat davası açma süresi ne kadar?

Paranın ödendiği tarihten itibaren 1 yıldır. Süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra İİK m.72/7’ye dayanılarak dava açılamaz.

İstirdat davası hangi mahkemede açılır?

Borcun kaynağına göre asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici, iş veya sulh hukuk mahkemesinde açılır. İcra mahkemesinde açılmaz.

İstirdat davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Ticari uyuşmazlıklarda ve işçi-işveren uyuşmazlıklarında kanunda açıkça dava şartıdır. Tüketici ve kira uyuşmazlıklarında da ilgili mahkemenin görevine giren davalardan önce arabulucuya başvurulmalıdır.

Menfi tespit davası ile istirdat davası arasındaki fark nedir?

Menfi tespit davası ödeme yapılmadan önce borçlu olunmadığının tespiti için açılır. İstirdat davası ise ödeme yapıldıktan sonra paranın geri alınması için açılır.

Menfi tespit davası sürerken ödeme yaparsam ne olur?

Dava kendiliğinden istirdat davası olarak devam eder; ayrıca yeni dava açmaya gerek yoktur.

İstirdat davasında ispat yükü kimdedir?

Kural olarak davacı borçludadır. Borçlu, ödediği parayı alacaklıya borçlu olmadığını ispatlamalıdır.

Maaşımdan kesilen paralar için istirdat davası açabilir miyim?

Evet. Kesinleşmiş takip nedeniyle maaştan yapılan kesintiler cebri icra tehdidi altında ödeme sayılır; her kesinti için bir yıllık süre dikkate alınmalıdır.

İstirdat davasını kazanırsam paramı faiziyle alabilir miyim?

Evet. Mahkeme ödenen paranın yasal faiziyle iadesine ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin alacaklıdan alınmasına karar verir.

İlgili Sayfalar

İstirdat ve menfi tespit davaları için Adana'da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 13.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları