Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Zimmet, kamu görevlisinin görevi gereği elinde bulunan malı kendisine veya başkasına mal etmesidir; cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapistir. İrtikâp, görevlinin nüfuzunu kullanarak vatandaşı menfaat sağlamaya zorlaması veya kandırmasıdır (icbar hâlinde 5–10 yıl). Rüşvet ise görevli ile kişi arasındaki menfaat anlaşmasıdır; hem alan hem veren 4 yıldan 12 yıla kadar hapisle cezalandırılır.

Zimmet, İrtikâp ve Rüşvet Suçları Bir Bakışta

Yasal dayanak5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 247–254
FailKural olarak kamu görevlisi; rüşvette menfaat sağlayan kişi ve aracılar da cezalandırılır
Şikâyet ve uzlaştırmaŞikâyete bağlı değildir, resen soruşturulur; uzlaştırma kapsamında değildir
Soruşturma izni3628 sayılı Kanun m. 17 gereği bu suçlarda 4483 sayılı Kanun’daki izin usulü uygulanmaz (kanunda sayılan üst düzey görevliler hariç)
Görevli mahkemeAğır ceza mahkemesi (hatadan yararlanarak irtikâpta asliye ceza mahkemesi)
Dava zamanaşımıZimmet, icbar suretiyle irtikâp ve rüşvette 15 yıl; ikna suretiyle irtikâp ve hatadan yararlanmada 8 yıl
Etkin pişmanlıkZimmette iade/tazmin hâlinde üçte ikiye varan indirim; rüşvette resmî makamlar öğrenmeden haber verene ceza verilmez
Zimmet irtikap rüşvet suçu soruşturma ve dava süreci infografiği
Zimmet, irtikâp ve rüşvet suçlarında soruşturma ve kovuşturmanın temel aşamaları.

Zimmet, İrtikâp ve Rüşvet Suçları Nedir, Aralarındaki Fark Nedir?

Bu üç suç da kamu görevinin dürüstlükle yürütülmesini korur ve kamu idaresinin güvenilirliğine karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Uygulamada en çok karıştırılan nokta, bir olayın hangisine girdiğidir; çünkü ceza miktarı ve etkin pişmanlık kuralları suça göre değişir.

ÖlçütZimmetİrtikâpRüşvet
Menfaatin kaynağıGörevlinin görevi nedeniyle zaten elinde bulunan malVatandaştan alınan para veya yararVatandaştan alınan para veya yarar
Nasıl elde edilir?Malı kendine veya başkasına mal ederekBaskı (icbar), hile (ikna) veya kişinin hatasından yararlanarakTarafların özgür iradeyle anlaşması yoluyla
Menfaat verenin durumu—Mağdurdur, cezalandırılmazFaildir, o da cezalandırılır
Temel ceza5–12 yıl hapisİcbar 5–10 yıl, ikna 3–5 yıl, hata 1–3 yıl4–12 yıl hapis
  • Zimmet (m. 247): Veznedarın kasadaki parayı, icra memurunun tahsil ettiği parayı, depo sorumlusunun kurum malını kendi malı gibi kullanması tipik örneklerdir. Malın görev nedeniyle teslim edilmiş olması veya görevlinin onu koruma ve gözetimle yükümlü bulunması gerekir.
  • İrtikâp (m. 250): Görevli, nüfuzunu kötüye kullanarak kişiyi yarar sağlamaya mecbur bırakır ya da hileyle kandırır. Kişi, haklı işinin hiç veya zamanında görülmeyeceği endişesiyle kendini ödemeye mecbur hissetmişse icbarın varlığı kabul edilir.
  • Rüşvet (m. 252): Görevin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması için menfaat sağlanması konusunda anlaşmaya varılmasıdır. Para el değiştirmese bile anlaşma sağlanmışsa suç tamamlanmış sayılır.

Zimmet, İrtikâp ve Rüşvet Suçlarının Cezası

Aşağıdaki tablo, Türk Ceza Kanunu’nun bugün yürürlükte olan metnine göre hazırlanmıştır. Sonuç ceza; zincirleme suç, etkin pişmanlık, değer azlığı ve takdiri indirim gibi nedenlerle önemli ölçüde değişebilir.

SuçMaddeCeza
Basit zimmetm. 247/15 yıldan 12 yıla kadar hapis
Nitelikli zimmet (hileyle gizleme)m. 247/2Ceza yarı oranında artırılır
Kullanma zimmetim. 247/3Ceza yarı oranına kadar indirilebilir
Zimmette değer azlığım. 249Ceza üçte birden yarıya kadar indirilir
Denetim görevinin ihmalim. 251/23 aydan 3 yıla kadar hapis
İcbar suretiyle irtikâpm. 250/15 yıldan 10 yıla kadar hapis
İkna suretiyle irtikâpm. 250/23 yıldan 5 yıla kadar hapis
Hatadan yararlanarak irtikâpm. 250/31 yıldan 3 yıla kadar hapis
Rüşvet alma ve vermem. 252/1-24 yıldan 12 yıla kadar hapis
Kabul edilmeyen rüşvet teklifi veya talebim. 252/4Ceza yarı oranında indirilir
Rüşvet alanın hâkim, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olmasım. 252/7Ceza üçte birden yarısına kadar artırılır

İrtikâpta, sağlanan menfaatin değeri ve mağdurun ekonomik durumu göz önünde bulundurularak ceza yarısına kadar indirilebilir (m. 250/4). Zimmet veya irtikâba kasten göz yuman denetim görevlisi ise suçun ortak faili olarak sorumlu tutulur (m. 251/1). Rüşvet hükümleri yalnızca memurlar için değil; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, kooperatifler ve halka açık anonim şirketler adına hareket eden kişiler bakımından da uygulanır (m. 252/8).

Etkin Pişmanlık: Parayı İade Eden veya İhbar Eden Ne Kazanır?

Bu suçlarda kanun, zararın giderilmesini ve suçun ortaya çıkarılmasını teşvik eden güçlü indirimler öngörmüştür. Zamanlama burada belirleyicidir.

DurumSonuç
Zimmet – soruşturma başlamadan önce iade veya tazminCezanın üçte ikisi indirilir (m. 248/1)
Zimmet – kovuşturma başlamadan önce gönüllü iadeCezanın yarısı indirilir (m. 248/2)
Zimmet – hükümden önce iadeCezanın üçte biri indirilir (m. 248/2)
Rüşvet alan – resmî makamlar öğrenmeden rüşvet konusu şeyi teslim ederseRüşvetten ceza verilmez (m. 254/1)
Rüşvet veren – resmî makamlar öğrenmeden pişmanlıkla haber verirseRüşvetten ceza verilmez (m. 254/2)

Zimmette indirimden yararlanmak için malın aynen iadesi veya zararın tamamen karşılanması gerekir; kısmi ödeme yeterli değildir. Rüşvette cezasızlık, durumun resmî makamlarca öğrenilmesinden önce harekete geçilmesine bağlıdır; ayrıca bu hüküm yabancı kamu görevlilerine rüşvet verenlere uygulanmaz (m. 254/4).

Soruşturma ve Davada Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Suç vasfı doğru belirlenmelidir. Aynı olay savcılıkça irtikâp, mahkemece rüşvet veya görevi kötüye kullanma olarak nitelendirilebilir; savunma buna göre kurulmalıdır.
  • Zimmet miktarı bilirkişiyle netleştirilmelidir. Etkin pişmanlık ve değer azlığı indirimleri bu miktara göre uygulanır.
  • Kullanma zimmeti iddiası kanıtlanmalıdır. Malın herhangi bir uyarı veya soruşturma olmadan kendiliğinden iade edildiği gösterilemezse basit zimmetten ceza verilir.
  • Memuriyet sonuçları unutulmamalıdır. Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyet, belli hakları kullanmaktan yoksun kalma sonucunu doğurur (TCK m. 53). Ayrıca 657 sayılı Kanun m. 48’e göre zimmet, irtikâp ve rüşvetten mahkûm olanlar, affa uğramış olsalar bile devlet memuru olamaz.
  • İfade öncesi hukuki destek alınmalıdır. İlk ifadede söylenenler, suçun niteliğini ve etkin pişmanlık imkânını doğrudan etkiler.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar konuya ışık tutması için seçilmiştir; özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2023/9498, K. 2024/1509, T. 15.02.2024

Konu: Zincirleme zimmet suçundan kurulan hükümlerde kullanma zimmeti ile malın sahiplenilmesi (temellük) arasındaki ayrım.

Sonuç: Daire, görev gereği teslim edilen malın bir süre kullanıldıktan sonra herhangi bir uyarı, ihbar, şikâyet veya soruşturma olmadan kendiliğinden iade edilmesi hâlinde kullanma zimmetinin, aksi hâlde temellük zimmetinin söz konusu olacağını belirterek hükmü bozmuştur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2026/60, K. 2026/366, T. 10.06.2026

Konu: Kamu görevlisinin kişilerden menfaat temin etmesinin görevi kötüye kullanma, icbar suretiyle irtikâp veya rüşvet suçlarından hangisini oluşturacağı.

Sonuç: Kurul, görevin gereklerine aykırı bir iş için anlaşmayla yarar sağlanmasının rüşveti, görevin gereklerine uygun davranmak için menfaat temininin ise kural olarak icbar suretiyle irtikâbı oluşturacağını açıklamış; somut olayda unsurları oluşmayan görevde yetkiyi kötüye kullanma suçundan mahkûmiyet kurulmasını isabetsiz bularak hükmü bozmuştur.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2025/11181, K. 2026/5098, T. 24.03.2026

Konu: İcbar suretiyle irtikâp suçundan verilen hükümlerde suç vasfı tartışması (irtikâp mı, rüşvet mi) ve bölge adliye mahkemesinin dosyayı ayırarak kısmi karar vermesi.

Sonuç: Daire, istinaf incelemesinin bütün hükümler yönünden birlikte yapılması gerektiğini belirterek kararı bozmuş ve dosyayı bölge adliye mahkemesine göndermiştir.

Zimmet, İrtikâp ve Rüşvet Suçları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Zimmet suçunun cezası kaç yıl?

Basit zimmetin cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapistir. Zimmetin açığa çıkmaması için hileli davranışlara başvurulmuşsa ceza yarı oranında artırılır; mal geçici olarak kullanılıp iade edilmek üzere alınmışsa yarı oranına kadar indirilebilir.

Rüşvet veren de ceza alır mı?

Evet. Rüşvet veren kişi de alan kamu görevlisi gibi 4 yıldan 12 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Ancak durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak yetkili makamlara haber veren kişiye rüşvet suçundan ceza verilmez.

İrtikâp ile rüşvet arasındaki fark nedir?

Rüşvette görevli ile kişi serbest iradeleriyle anlaşır ve ikisi de faildir. İrtikâpta ise görevli nüfuzunu kullanarak kişiyi zorlar veya kandırır; menfaat sağlayan kişi mağdurdur ve cezalandırılmaz.

Zimmete geçirilen para iade edilirse ceza düşer mi?

Ceza tamamen düşmez ama ciddi biçimde azalır. Soruşturma başlamadan önce iade veya tazmin hâlinde cezanın üçte ikisi, kovuşturma başlamadan önce yarısı, hükümden önce üçte biri indirilir. İndirim için zararın tamamının karşılanması gerekir.

Bu suçlarda hangi mahkeme görevlidir?

Zimmet, icbar ve ikna suretiyle irtikâp ile rüşvet davalarına ağır ceza mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir.

Zimmet, irtikâp ve rüşvette zamanaşımı kaç yıl?

Zimmet, icbar suretiyle irtikâp ve rüşvet suçlarında dava zamanaşımı 15 yıldır. Üst sınırı 5 yılı aşmayan ikna suretiyle irtikâp ve hatadan yararlanarak irtikâpta süre 8 yıldır.

Memur hakkında soruşturma için izin gerekir mi?

Zimmet, irtikâp ve rüşvet suçlarında 3628 sayılı Kanun gereği memurların yargılanmasına ilişkin izin usulü uygulanmaz; Cumhuriyet savcısı doğrudan soruşturma yapar. Kanunda sayılan bazı üst düzey görevliler bu kuralın dışındadır.

Rüşvet teklifi kabul edilmezse suç oluşur mu?

Evet. Görevlinin rüşvet talebi kişi tarafından ya da kişinin teklifi görevli tarafından kabul edilmese bile teklif veya talepte bulunan cezalandırılır; yalnızca verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Zimmetten ceza alan memur görevine dönebilir mi?

Hayır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre zimmet, irtikâp ve rüşvet suçlarından mahkûm olanlar, cezaları affa uğramış olsa bile devlet memuru olamaz.

İlgili Sayfalar

Zimmet, irtikâp ve rüşvet davaları için Adana’da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 11.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları