Kısaca: Memur suçları, kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği suçlardır; en sık görüleni olan görevi kötüye kullanmanın cezası 6 aydan 2 yıla, görevi ihmalin cezası 3 aydan 1 yıla kadar hapistir (TCK 257). Bu suçların çoğunda savcılık doğrudan soruşturma yapamaz; önce 4483 sayılı Kanun'a göre yetkili idari merciden soruşturma izni alınması gerekir. Zimmet, irtikâp, rüşvet ve işkence gibi suçlarda ise izin aranmaz.
| Yasal dayanak | TCK m.6, 94, 251, 256-262, 264, 279; 4483 sayılı Kanun; 3628 sayılı Kanun m.17; 657 sayılı Kanun m.48 ve m.98 |
| Soruşturma izni | Görev sebebiyle işlenen suçlarda kural olarak gerekir; karar ön inceleme dahil 30 gün içinde verilir, süre bir kez en çok 15 gün uzatılabilir |
| İzin kararına itiraz | Tebliğden itibaren 10 gün; bölge idare mahkemesi veya Danıştay inceler, verilen karar kesindir |
| Şikâyet | Memur suçları şikâyete bağlı değildir; ihbar veya şikâyet üzerine resen incelenir |
| Görevli mahkeme | Kural olarak asliye ceza mahkemesi; işkence gibi ağır suçlarda ağır ceza mahkemesi |
| Dava zamanaşımı | Üst sınırı 5 yılı geçmeyen suçlarda 8 yıl; işkence suçunda zamanaşımı işlemez |
| Uzlaştırma | Tabloda yer alan memur suçları uzlaştırma kapsamında değildir |

Ceza hukukunda “memur” yerine daha geniş olan kamu görevlisi kavramı kullanılır. TCK m.6'ya göre kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya başka bir yolla, sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan herkes kamu görevlisidir. Bu nedenle yalnızca 657 sayılı Kanun'a tabi memurlar değil; belediye başkanı, muhtar, bilirkişi veya sözleşmeli personel de bu suçların faili olabilir.
4483 sayılı Kanun ise daha dar bir gruba güvence sağlar: Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü hizmetlerde asli ve sürekli görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri. Bu kişilerin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda savcılık, yalnızca kaybolma ihtimali bulunan delilleri toplar; ifade almadan dosyayı izin vermeye yetkili merciye gönderir.
| Görevli | İzin vermeye yetkili merci | İtiraz mercii |
|---|---|---|
| İlçede görevli memurlar, köy ve mahalle muhtarları | Kaymakam | Bölge idare mahkemesi |
| İl ve merkez ilçede görevli memurlar, kaymakamlar | Vali | Bölge idare mahkemesi |
| Bakanlık ve merkez kuruluşlarında görevliler | Kuruluşun en üst idari amiri | Bölge idare mahkemesi |
| Cumhurbaşkanı kararıyla atananlar | Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan | Danıştay |
| Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları, belediye ve il genel meclisi üyeleri | İçişleri Bakanı | Danıştay |
| Belde belediye başkanları ve meclis üyeleri | Kaymakam; merkez ilçede vali | Bölge idare mahkemesi |
İzin bir kovuşturma şartıdır; alınmadan dava açılmışsa mahkeme, eksiklik giderilinceye kadar durma kararı verir.
Her memur suçu izne bağlı değildir. Aşağıdaki hallerde Cumhuriyet savcısı, idarenin iznini beklemeden doğrudan soruşturma yapar:
İşçiler de bu korumadan yararlanamaz. İzin gerekip gerekmediği çoğu zaman suçun vasfına bağlıdır: aynı fiil zimmet sayılırsa izin aranmaz, görevi kötüye kullanma sayılırsa aranır.
Aşağıdaki tablo, 10.11.2026 itibarıyla yürürlükteki Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre hazırlanmıştır. 2025 ve 2026 yıllarında çıkan yargı paketleri bu maddelerdeki ceza miktarlarını değiştirmemiştir.
| Suç | Madde | Ceza |
|---|---|---|
| Görevi kötüye kullanma (görevin gereklerine aykırı davranma) | TCK 257/1 | 6 aydan 2 yıla kadar hapis |
| Görevi ihmal veya geciktirme | TCK 257/2 | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| Denetim görevinin ihmali (zimmet veya irtikâba imkân sağlama) | TCK 251/2 | 3 aydan 3 yıla kadar hapis; kasten göz yumma halinde suçun müşterek faili olarak cezalandırılır (251/1) |
| Göreve ilişkin sırrın açıklanması | TCK 258 | 1 yıldan 4 yıla kadar hapis |
| Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi | TCK 279 | 6 aydan 2 yıla kadar hapis; adli kolluk görevlisi için yarı oranında artırılır |
| Kamu görevinin toplu olarak terki veya yapılmaması | TCK 260 | 3 aydan 1 yıla kadar hapis (üçten fazla görevli birlikte hareket etmelidir) |
| Kişilerin malları üzerinde usulsüz tasarruf | TCK 261 | 6 aydan 2 yıla kadar hapis |
| Kamu görevinin usulsüz olarak üstlenilmesi | TCK 262 | 3 aydan 2 yıla kadar hapis |
| Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma | TCK 264 | 3 aydan 1 yıla kadar hapis |
| İşkence | TCK 94 | 3 yıldan 12 yıla kadar hapis; çocuğa, gebe kadına veya avukata karşı 8 yıldan 15 yıla kadar |
| Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması | TCK 256 | Kasten yaralama hükümlerine göre ceza verilir |
Görevi kötüye kullanma suçunun oluşması için görevin gereklerine aykırı davranış tek başına yetmez; bu davranış yüzünden kişilerin mağdur olması, kamunun zarara uğraması veya birine haksız menfaat sağlanması gerekir. TCK 257 genel ve tamamlayıcı bir hükümdür; fiil zimmet, rüşvet veya sahtecilik gibi başka bir suçu oluşturuyorsa o suçtan ceza verilir. TCK 263 yürürlükten kaldırılmıştır; TCK 265 ise memurun değil, memura karşı işlenen görevi yaptırmamak için direnme suçunu düzenler.
Memur için çoğu zaman hapis cezasından daha ağır sonuç, görevin kaybedilmesidir. 657 sayılı Kanun m.48/A-5'e göre kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olan kişi memur olamaz. Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma ve ihaleye fesat karıştırma gibi suçlarda ise ceza süresine bakılmaz; affa uğramış olsa bile engel sürer. Bu şartı sonradan kaybeden memurun görevi m.98/b uyarınca sona erer.
Bu nedenle savunma; suçun vasfı, ceza miktarı ve memuriyete etkisi birlikte düşünülerek kurulmalıdır. Ön incelemede verilen yazılı savunma ve izin kararına süresinde itiraz çoğu zaman dosyanın seyrini belirler.
Aşağıdaki kararlar konuya ilişkin yargı uygulamasını göstermek için seçilmiştir; özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2023/402 E., 2023/537 K., 18.10.2023
Konu: Soruşturma izni alınması gereken bir suçtan izin alınmadan düzenlenen iddianameyi iade etmeyip kabul eden hâkimin eyleminin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturup oluşturmadığı tartışılmıştır.
Sonuç: Genel Kurul, eylemin TCK 257/1 kapsamında görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğunu kabul ederek mahkûmiyet hükmünü oy birliğiyle onamıştır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2022/78 E., 2022/649 K., 20.10.2022
Konu: Bir kamu görevlisi hakkında birden fazla kişiye yönelik eylemleri nedeniyle görevi kötüye kullanma suçundan zincirleme suç hükümleri uygulanarak verilen mahkûmiyet incelenmiştir.
Sonuç: Eylemlerden biri yönünden suçun unsurlarının oluşmadığı, diğeri yönünden oluştuğu kabul edilmiş; zincirleme suç hükümlerinin yanılgılı uygulandığı gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2018/445 E., 2021/12 K., 28.01.2021
Konu: İhmali davranışla görevi kötüye kullanma (TCK 257/2) suçundan verilen ve adli para cezasına çevrilen mahkûmiyet ile zincirleme suç hükümlerinin uygulanması incelenmiştir.
Sonuç: Genel Kurul, mahkûmiyet hükmünü oy çokluğuyla onamıştır.
Görevin gereklerine aykırı davranarak kişilerin mağduriyetine, kamu zararına veya haksız menfaate yol açan kamu görevlisi 6 aydan 2 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Görevi ihmal veya geciktirme halinde ceza 3 aydan 1 yıla kadar hapistir (TCK 257).
Hayır. Görevle ilgili suçlarda önce 4483 sayılı Kanun'a göre ön inceleme yapılır ve yetkili merci soruşturma izni verir ya da vermez. İzin kesinleşmeden savcılık memurun ifadesini alamaz ve dava açamaz; zimmet, rüşvet, irtikâp ve işkence gibi suçlar bu kuralın dışındadır.
Yetkili merci, suçu öğrendiği tarihten itibaren ön inceleme dahil en geç 30 gün içinde karar vermek zorundadır. Zorunlu hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en çok 15 gün uzatılabilir.
Şikâyetçi veya Cumhuriyet başsavcılığı, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde itiraz edebilir. İtirazı, görevlinin konumuna göre bölge idare mahkemesi veya Danıştay inceler; verilen karar kesindir.
Görevi kötüye kullanma, görevi ihmal, sırrın açıklanması ve suçu bildirmeme gibi suçlarda asliye ceza mahkemesi görevlidir. İşkence, zimmet, irtikâp ve rüşvet davalarına ağır ceza mahkemesi bakar. Vali ve kaymakam gibi bazı görevliler için 4483 sayılı Kanun özel yargılama mercileri öngörür.
Üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis cezası öngörülen memur suçlarında, örneğin görevi kötüye kullanmada dava zamanaşımı 8 yıldır. İşkence suçunda ise zamanaşımı işlemez.
Kesinleşen ceza bir yıl veya daha fazla hapis ise, ertelenmiş olsa bile memuriyet şartı kaybedilir ve görev sona erer. Bir yılın altındaki cezalarda memuriyet kendiliğinden bitmez; ancak ayrıca yürüyen disiplin soruşturmasında ceza verilebilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması mahkûmiyet sayılmadığı için memuriyeti kendiliğinden sona erdirmez. Ancak idare aynı fiil nedeniyle disiplin cezası verebilir ve beş yıllık denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır.
Memur suçları ve soruşturma izni süreci için Adana'da avukat desteği
Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 10.11.2026