Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Memur suçları, kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği suçlardır; en sık görüleni olan görevi kötüye kullanmanın cezası 6 aydan 2 yıla, görevi ihmalin cezası 3 aydan 1 yıla kadar hapistir (TCK 257). Bu suçların çoğunda savcılık doğrudan soruşturma yapamaz; önce 4483 sayılı Kanun'a göre yetkili idari merciden soruşturma izni alınması gerekir. Zimmet, irtikâp, rüşvet ve işkence gibi suçlarda ise izin aranmaz.

Memur Suçları Bir Bakışta

Yasal dayanakTCK m.6, 94, 251, 256-262, 264, 279; 4483 sayılı Kanun; 3628 sayılı Kanun m.17; 657 sayılı Kanun m.48 ve m.98
Soruşturma izniGörev sebebiyle işlenen suçlarda kural olarak gerekir; karar ön inceleme dahil 30 gün içinde verilir, süre bir kez en çok 15 gün uzatılabilir
İzin kararına itirazTebliğden itibaren 10 gün; bölge idare mahkemesi veya Danıştay inceler, verilen karar kesindir
ŞikâyetMemur suçları şikâyete bağlı değildir; ihbar veya şikâyet üzerine resen incelenir
Görevli mahkemeKural olarak asliye ceza mahkemesi; işkence gibi ağır suçlarda ağır ceza mahkemesi
Dava zamanaşımıÜst sınırı 5 yılı geçmeyen suçlarda 8 yıl; işkence suçunda zamanaşımı işlemez
UzlaştırmaTabloda yer alan memur suçları uzlaştırma kapsamında değildir
Memur suçlarında 4483 sayılı Kanun'a göre soruşturma izni süreci şeması
Memur suçlarında ihbardan davaya: ön inceleme, izin kararı, itiraz ve soruşturma aşamaları.

Kamu Görevlisi Kimdir, Soruşturma İzni Nasıl İşler?

Ceza hukukunda “memur” yerine daha geniş olan kamu görevlisi kavramı kullanılır. TCK m.6'ya göre kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya başka bir yolla, sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan herkes kamu görevlisidir. Bu nedenle yalnızca 657 sayılı Kanun'a tabi memurlar değil; belediye başkanı, muhtar, bilirkişi veya sözleşmeli personel de bu suçların faili olabilir.

4483 sayılı Kanun ise daha dar bir gruba güvence sağlar: Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü hizmetlerde asli ve sürekli görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri. Bu kişilerin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda savcılık, yalnızca kaybolma ihtimali bulunan delilleri toplar; ifade almadan dosyayı izin vermeye yetkili merciye gönderir.

Ön inceleme ve izin kararının aşamaları

  • İhbar veya şikâyet: Başvurunun soyut ve genel olmaması, kişi veya olay belirtmesi ve ciddi bulgulara dayanması gerekir; aksi halde işleme konulmaz.
  • Ön inceleme: Yetkili merci incelemeyi kendisi yapar ya da müfettişlere veya memurun üstü konumundaki görevlilere yaptırır. Memurun savunması alınır ve rapor düzenlenir.
  • Karar: Merci, suçu öğrendiği tarihten itibaren ön inceleme dahil en geç 30 gün içinde gerekçeli olarak izin verir veya vermez. Zorunlu hallerde süre bir defaya mahsus en çok 15 gün uzatılabilir.
  • İtiraz: İzin verilmesine memur; verilmemesine Cumhuriyet başsavcılığı veya şikâyetçi, tebliğden itibaren 10 gün içinde itiraz edebilir. İtiraz en geç üç ay içinde sonuçlandırılır ve karar kesindir.
  • Soruşturma: İzin kesinleşince dosya Cumhuriyet başsavcılığına gider ve soruşturma genel hükümlere göre yürütülür.
Görevliİzin vermeye yetkili merciİtiraz mercii
İlçede görevli memurlar, köy ve mahalle muhtarlarıKaymakamBölge idare mahkemesi
İl ve merkez ilçede görevli memurlar, kaymakamlarValiBölge idare mahkemesi
Bakanlık ve merkez kuruluşlarında görevlilerKuruluşun en üst idari amiriBölge idare mahkemesi
Cumhurbaşkanı kararıyla atananlarCumhurbaşkanı veya ilgili bakanDanıştay
Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları, belediye ve il genel meclisi üyeleriİçişleri BakanıDanıştay
Belde belediye başkanları ve meclis üyeleriKaymakam; merkez ilçede valiBölge idare mahkemesi

İzin bir kovuşturma şartıdır; alınmadan dava açılmışsa mahkeme, eksiklik giderilinceye kadar durma kararı verir.

Soruşturma İzni Aranmayan Suçlar ve Kişiler

Her memur suçu izne bağlı değildir. Aşağıdaki hallerde Cumhuriyet savcısı, idarenin iznini beklemeden doğrudan soruşturma yapar:

  • Yolsuzluk suçları (3628 sayılı Kanun m.17): İrtikâp, rüşvet, basit ve nitelikli zimmet, görev sırasında veya görevden dolayı kaçakçılık, ihale ile alım satıma fesat karıştırma ve Devlet sırlarını açıklama suçlarında izin aranmaz. Vali ve kaymakam gibi bazı üst düzey görevliler bu kuralın istisnasıdır. Ayrıntı için zimmet, irtikâp ve rüşvet suçları sayfamıza bakabilirsiniz.
  • İşkence ve kötü muamele: İşkence, neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence ve zor kullanma yetkisinde sınırın aşılması iddialarında 4483 sayılı Kanun uygulanmaz.
  • Ağır cezalık suçüstü hali: Ağır ceza mahkemesinin görevine giren bir suçun suçüstü halinde genel hükümler geçerlidir.
  • Görevle ilgisi olmayan suçlar: Memurun kişisel suçları, örneğin trafik kazası veya komşusuna hakaret, herkes gibi soruşturulur.
  • Adli göreve ilişkin suçlar: Kolluk amir ve memurlarının adli görevleriyle ilgili suçlarında savcı doğrudan soruşturma yapar.
  • Özel usule tabi meslekler: Hâkim ve savcılar 2802 sayılı Kanun'a, avukatlar Avukatlık Kanunu'na, öğretim elemanları 2547 sayılı Kanun'a, askerler ise kendi mevzuatlarına göre soruşturulur.

İşçiler de bu korumadan yararlanamaz. İzin gerekip gerekmediği çoğu zaman suçun vasfına bağlıdır: aynı fiil zimmet sayılırsa izin aranmaz, görevi kötüye kullanma sayılırsa aranır.

Başlıca Memur Suçları ve Güncel Cezaları

Aşağıdaki tablo, 10.11.2026 itibarıyla yürürlükteki Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre hazırlanmıştır. 2025 ve 2026 yıllarında çıkan yargı paketleri bu maddelerdeki ceza miktarlarını değiştirmemiştir.

SuçMaddeCeza
Görevi kötüye kullanma (görevin gereklerine aykırı davranma)TCK 257/16 aydan 2 yıla kadar hapis
Görevi ihmal veya geciktirmeTCK 257/23 aydan 1 yıla kadar hapis
Denetim görevinin ihmali (zimmet veya irtikâba imkân sağlama)TCK 251/23 aydan 3 yıla kadar hapis; kasten göz yumma halinde suçun müşterek faili olarak cezalandırılır (251/1)
Göreve ilişkin sırrın açıklanmasıTCK 2581 yıldan 4 yıla kadar hapis
Kamu görevlisinin suçu bildirmemesiTCK 2796 aydan 2 yıla kadar hapis; adli kolluk görevlisi için yarı oranında artırılır
Kamu görevinin toplu olarak terki veya yapılmamasıTCK 2603 aydan 1 yıla kadar hapis (üçten fazla görevli birlikte hareket etmelidir)
Kişilerin malları üzerinde usulsüz tasarrufTCK 2616 aydan 2 yıla kadar hapis
Kamu görevinin usulsüz olarak üstlenilmesiTCK 2623 aydan 2 yıla kadar hapis
Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanmaTCK 2643 aydan 1 yıla kadar hapis
İşkenceTCK 943 yıldan 12 yıla kadar hapis; çocuğa, gebe kadına veya avukata karşı 8 yıldan 15 yıla kadar
Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılmasıTCK 256Kasten yaralama hükümlerine göre ceza verilir

Görevi kötüye kullanma suçunun oluşması için görevin gereklerine aykırı davranış tek başına yetmez; bu davranış yüzünden kişilerin mağdur olması, kamunun zarara uğraması veya birine haksız menfaat sağlanması gerekir. TCK 257 genel ve tamamlayıcı bir hükümdür; fiil zimmet, rüşvet veya sahtecilik gibi başka bir suçu oluşturuyorsa o suçtan ceza verilir. TCK 263 yürürlükten kaldırılmıştır; TCK 265 ise memurun değil, memura karşı işlenen görevi yaptırmamak için direnme suçunu düzenler.

Ceza Davasının Memuriyete Etkisi

Memur için çoğu zaman hapis cezasından daha ağır sonuç, görevin kaybedilmesidir. 657 sayılı Kanun m.48/A-5'e göre kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olan kişi memur olamaz. Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma ve ihaleye fesat karıştırma gibi suçlarda ise ceza süresine bakılmaz; affa uğramış olsa bile engel sürer. Bu şartı sonradan kaybeden memurun görevi m.98/b uyarınca sona erer.

  • Erteleme: Ertelenen ceza da bir mahkûmiyettir. Kasten işlenen suçtan verilen bir yıl veya daha fazla hapis ertelense bile memuriyet engeli doğar.
  • HAGB: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması iki yıl veya daha az hapis cezalarında mümkündür ve denetim süresi beş yıldır. Karar mahkûmiyet sayılmadığından memuriyeti kendiliğinden sona erdirmez. 31.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun'dan sonra işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlarda HAGB uygulanmaz.
  • TCK 53: Kasten işlenen suçtan hapis cezası alan kişi, infaz tamamlanıncaya kadar kamu görevi üstlenemez. Suç yetki kötüye kullanılarak işlenmişse, infazdan sonra cezanın yarısından bir katına kadar ek yasak da verilir.
  • Disiplin soruşturması: Ceza davasından bağımsız yürür. Beraat eden veya hakkında HAGB verilen memur da aynı fiil nedeniyle disiplin cezası alabilir; soruşturma sırasında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanabilir.

Bu nedenle savunma; suçun vasfı, ceza miktarı ve memuriyete etkisi birlikte düşünülerek kurulmalıdır. Ön incelemede verilen yazılı savunma ve izin kararına süresinde itiraz çoğu zaman dosyanın seyrini belirler.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar konuya ilişkin yargı uygulamasını göstermek için seçilmiştir; özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2023/402 E., 2023/537 K., 18.10.2023

Konu: Soruşturma izni alınması gereken bir suçtan izin alınmadan düzenlenen iddianameyi iade etmeyip kabul eden hâkimin eyleminin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturup oluşturmadığı tartışılmıştır.

Sonuç: Genel Kurul, eylemin TCK 257/1 kapsamında görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğunu kabul ederek mahkûmiyet hükmünü oy birliğiyle onamıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2022/78 E., 2022/649 K., 20.10.2022

Konu: Bir kamu görevlisi hakkında birden fazla kişiye yönelik eylemleri nedeniyle görevi kötüye kullanma suçundan zincirleme suç hükümleri uygulanarak verilen mahkûmiyet incelenmiştir.

Sonuç: Eylemlerden biri yönünden suçun unsurlarının oluşmadığı, diğeri yönünden oluştuğu kabul edilmiş; zincirleme suç hükümlerinin yanılgılı uygulandığı gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2018/445 E., 2021/12 K., 28.01.2021

Konu: İhmali davranışla görevi kötüye kullanma (TCK 257/2) suçundan verilen ve adli para cezasına çevrilen mahkûmiyet ile zincirleme suç hükümlerinin uygulanması incelenmiştir.

Sonuç: Genel Kurul, mahkûmiyet hükmünü oy çokluğuyla onamıştır.

Memur Suçları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Görevi kötüye kullanma suçunun cezası kaç yıl?

Görevin gereklerine aykırı davranarak kişilerin mağduriyetine, kamu zararına veya haksız menfaate yol açan kamu görevlisi 6 aydan 2 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Görevi ihmal veya geciktirme halinde ceza 3 aydan 1 yıla kadar hapistir (TCK 257).

Memur hakkında şikâyet edilince hemen dava açılır mı?

Hayır. Görevle ilgili suçlarda önce 4483 sayılı Kanun'a göre ön inceleme yapılır ve yetkili merci soruşturma izni verir ya da vermez. İzin kesinleşmeden savcılık memurun ifadesini alamaz ve dava açamaz; zimmet, rüşvet, irtikâp ve işkence gibi suçlar bu kuralın dışındadır.

Soruşturma izni kaç günde verilir?

Yetkili merci, suçu öğrendiği tarihten itibaren ön inceleme dahil en geç 30 gün içinde karar vermek zorundadır. Zorunlu hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere en çok 15 gün uzatılabilir.

Soruşturma izni verilmezse ne yapılabilir?

Şikâyetçi veya Cumhuriyet başsavcılığı, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde itiraz edebilir. İtirazı, görevlinin konumuna göre bölge idare mahkemesi veya Danıştay inceler; verilen karar kesindir.

Memur suçlarında hangi mahkeme görevlidir?

Görevi kötüye kullanma, görevi ihmal, sırrın açıklanması ve suçu bildirmeme gibi suçlarda asliye ceza mahkemesi görevlidir. İşkence, zimmet, irtikâp ve rüşvet davalarına ağır ceza mahkemesi bakar. Vali ve kaymakam gibi bazı görevliler için 4483 sayılı Kanun özel yargılama mercileri öngörür.

Memur suçlarında zamanaşımı kaç yıl?

Üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis cezası öngörülen memur suçlarında, örneğin görevi kötüye kullanmada dava zamanaşımı 8 yıldır. İşkence suçunda ise zamanaşımı işlemez.

Görevi kötüye kullanmadan ceza alan memur meslekten atılır mı?

Kesinleşen ceza bir yıl veya daha fazla hapis ise, ertelenmiş olsa bile memuriyet şartı kaybedilir ve görev sona erer. Bir yılın altındaki cezalarda memuriyet kendiliğinden bitmez; ancak ayrıca yürüyen disiplin soruşturmasında ceza verilebilir.

HAGB kararı memuriyete engel mi?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması mahkûmiyet sayılmadığı için memuriyeti kendiliğinden sona erdirmez. Ancak idare aynı fiil nedeniyle disiplin cezası verebilir ve beş yıllık denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır.

İlgili Sayfalar

Memur suçları ve soruşturma izni süreci için Adana'da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 10.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları