Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Nesebin (soybağının) reddi davası, evlilik içinde doğan çocuğun kocadan olmadığının tespiti için açılır. 7531 sayılı Kanun’la 2024’ten beri koca, ana ve çocuk dava açabilir. Koca için süre, doğumu ve baba olmadığını öğrendiği tarihten itibaren bir yıldır; eski “her hâlde beş yıl” sınırı Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Dava aile mahkemesinde görülür.

Nesebin Reddi Bir Bakışta

Yasal dayanakTMK m.285-291
Davayı açabilenlerKoca, ana (7531 s. Kanun ile), çocuk; kocanın ölümü veya gaipliğinde TMK m.291’deki ilgililer
Kocanın süresiDoğumu ve baba olmadığını öğrenmeden itibaren 1 yıl (5 yıllık mutlak süre AYM’ce iptal)
Ananın süresiDoğumdan itibaren 1 yıl
Çocuğun süresiErgin olduğu tarihten itibaren 1 yıl; kayyım için atamanın tebliğinden itibaren 1 yıl
Görevli mahkemeAile mahkemesi (yoksa asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla)
Yetkili mahkemeTaraflardan birinin yerleşim yeri veya doğum anında yerleşim yeri mahkemesi (TMK m.283)
undefined
undefined

Babalık Karinesi ve Davanın Amacı

Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası, kanun gereği ananın kocasıdır (TMK m.285). Bu karine, gerçek biyolojik durum farklı olsa bile nüfus kaydına kendiliğinden yansır. Nüfus kaydındaki baba bilgisinin değiştirilmesi ancak mahkeme kararıyla mümkündür; nüfus müdürlüğü bu kaydı başvuru üzerine idari yoldan düzeltemez.

Soybağının reddi davası bu karineyi çürütmeye yöneliktir. Davacı, çocuğun kocadan olmadığını ispat eder; bu ispat günümüzde neredeyse her zaman DNA incelemesine dayanır. Dava kabul edilirse çocuk ile koca arasındaki soybağı doğumdan itibaren ortadan kalkar.

AYM İptalleri Sonrası Güncel Hak Düşürücü Süreler

Bu davadaki süreler hak düşürücü niteliktedir; hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Kanun metni yıllar içinde Anayasa Mahkemesi kararları ve 7531 sayılı Kanun (RG 14.11.2024) ile önemli ölçüde değişmiştir. Eski kaynaklarda yer alan “her hâlde beş yıl” veya “ana dava açamaz” bilgileri artık güncel değildir.

DavacıGüncel süreDeğişikliğin kaynağı
KocaDoğumu ve baba olmadığını ya da ananın gebe kaldığı dönemde başka erkekle ilişkisini öğrenmeden itibaren 1 yılAYM 25.06.2009, E.2008/30, K.2009/96: “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” ibaresi iptal
AnaDoğumdan itibaren 1 yılAYM 26.07.2023, E.2023/37, K.2023/140 iptali sonrası 7531 sayılı Kanun ile dava hakkı tanındı
Çocuk (ergin)Ergin olduğu tarihten itibaren 1 yılTMK m.289/2
Çocuk adına kayyımAtama kararının kayyıma tebliğinden itibaren 1 yılAYM 10.10.2013, E.2013/62, K.2013/115: beş yıllık mutlak süre iptal
Kocanın altsoyu, anası, babasıKoca süre dolmadan ölür, gaip olur veya ayırt etme gücünü kaybederse, doğumu ve bu durumu öğrenmeden itibaren 1 yılTMK m.291/1
Gecikmede haklı sebepSüre, haklı sebebin ortadan kalktığı tarihten işlemeye başlarTMK m.289/3

Biyolojik baba olduğunu iddia eden kişinin dava hakkını kocanın ölümü gibi şartlara bağlayan düzenleme de Anayasa Mahkemesinin 23.01.2024 tarihli, E.2023/135 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu kişinin dava hakkının kapsamı güncel kanun metni ve Yargıtay uygulamasıyla birlikte somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Kocanın Süresi Ne Zaman Başlar?

Kocanın bir yıllık süresi doğumdan değil, öğrenme anından başlar. Yargıtay, salt şüphenin öğrenme sayılmadığını, sürenin kural olarak yargılama dışında yaptırılan babalık testinin sonucunun öğrenildiği anda başlayacağını kabul etmektedir. Boşanma davasında “çocuğun benden olmadığını düşünüyorum” şeklindeki beyan tek başına süreyi başlatmaz.

  • Özel laboratuvardan alınan DNA sonucu tarihi mutlaka belgelenmeli ve dava bir yıl dolmadan açılmalıdır.
  • Eşin başka biriyle ilişkisini kesin olarak öğrenme de süreyi başlatabilir; bu nedenle mesaj, tutanak gibi delillerin tarihi önemlidir.
  • Süre geçtikten sonra açılan dava, esasa girilmeden reddedilir.

Yargılama Süreci, DNA İncelemesi ve Sonuçları

Koca tarafından açılan davada ana ve çocuk davalıdır. Çocuk ile ana arasında menfaat çatışması bulunduğundan ergin olmayan çocuğa sulh hukuk mahkemesince kayyım atanır; ana, çocuğa kayyım olarak atanamaz. Kayyım atanmadan verilen kararlar Yargıtay tarafından bozulmaktadır.

Mahkeme Adli Tıp Kurumu veya yetkili bir hastaneden DNA raporu alır. HMK m.292 uyarınca soybağının belirlenmesi için gerekli inceleme, sağlık açısından tehlike yoksa zorla da yaptırılabilir. Dava dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.

KonuDava kabul edilirse
Nüfus kaydıKocanın baba olarak kaydı silinir, kayıt karara göre düzeltilir
VelayetÇocuğun velayeti anaya ait olur
NafakaKocanın iştirak nafakası yükümlülüğü sona erer
MirasKoca ile çocuk arasında karşılıklı mirasçılık ilişkisi ortadan kalkar
Biyolojik babaTanıma veya babalık davası yoluyla soybağı kurulabilir

Dava dilekçesine çocuğun ve tarafların nüfus kayıt örnekleri, varsa yargılama dışında yaptırılan DNA test sonucu ve bu sonucun öğrenildiği tarihi gösteren belge, boşanma dosyası gibi ilgili dava bilgileri eklenmelidir. Soybağının reddi ile biyolojik babaya karşı babalık talebi aynı dilekçede ileri sürülürse Yargıtay, taleplerin ayrılmasını ve babalık davasında red davasının sonucunun beklenmesini aramaktadır. Bu nedenle dava stratejisi baştan doğru kurulmalıdır.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir; kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/3000, K. 2024/8361, T. 06.11.2024

Konu: Koca, çocuklardan biri yönünden soybağının reddini istemiş; ilk derece mahkemesi, boşanma davasındaki şüpheye dayalı beyanı esas alarak bir yıllık sürenin geçtiğini kabul etmiştir.

Sonuç: Daire, salt şüphenin öğrenme sayılmayacağını ve sürenin yargılama dışı babalık testinin sonucunun öğrenildiği anda başlayacağını belirterek kararı bozmuştur.

Nesebin Reddi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Nesebin reddi davası hangi sürede açılmalı?

Koca, doğumu ve baba olmadığını öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır. Ana için süre doğumdan itibaren bir yıl, çocuk için ergin olduğu tarihten itibaren bir yıldır.

Çocuk 10 yaşındaysa koca hâlâ dava açabilir mi?

Evet, öğrenme yeni gerçekleşmişse açabilir. Eski düzenlemedeki doğumdan itibaren beş yıllık mutlak süre Anayasa Mahkemesince 2009’da iptal edilmiştir.

Anne soybağının reddi davası açabilir mi?

Evet. 7531 sayılı Kanun ile 2024’ten itibaren ana da dava açabilir; süresi doğumdan itibaren bir yıldır. Bu hakkı yok sayan eski kaynaklar güncel değildir.

Özel laboratuvar DNA testi delil olur mu?

Yargılama dışında yapılan test, kocanın öğrenme tarihini belirlemede önemlidir. Mahkeme ise kararını kural olarak kendi aldırdığı resmî DNA raporuna dayandırır.

Davalı DNA vermeyi reddederse ne olur?

HMK m.292’ye göre soybağının tespiti için gerekli inceleme, sağlık açısından sakınca yoksa zorla yaptırılabilir.

Bu dava için arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. Aile hukukundan doğan soybağı davaları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.

Dava kabul edilirse ödenen nafaka geri alınabilir mi?

Bu konu ayrı bir alacak veya tazminat davasının konusudur ve somut olaya göre değerlendirilir; soybağının reddi kararı kendiliğinden iade sonucu doğurmaz.

Koca ölmüşse dava açılabilir mi?

Koca süre dolmadan ölmüş, gaip olmuş veya ayırt etme gücünü sürekli kaybetmişse altsoyu, anası veya babası, öğrenmeden itibaren bir yıl içinde dava açabilir.

İlgili Sayfalar

Soybağının reddi davası için Adana'da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 13.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları