Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Menfi tespit davası, hakkında icra takibi yapılan veya yapılma tehdidi altında olan kişinin borçlu olmadığını mahkeme kararıyla tespit ettirdiği davadır (İİK m.72). Takipten önce açılırsa alacağın en az %15’i oranında teminatla takibin durdurulması istenebilir; takipten sonra açılırsa takip durmaz, yalnızca icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesi sağlanabilir. Ticari, tüketici ve iş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Menfi Tespit Davası Bir Bakışta

Yasal dayanakİcra ve İflas Kanunu m.72; Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106
Kim açar?Borçlu olmadığını ileri süren takip borçlusu veya kendisinden alacak talep edilen kişi
Görevli mahkemeUyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici veya iş mahkemesi
Yetkili mahkemeTakibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer veya davalının (alacaklının) yerleşim yeri mahkemesi
Teminatİhtiyati tedbir için alacağın %15’inden aşağı olmamak üzere
TazminatHaksız çıkan taraf aleyhine alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere
ArabuluculukPara alacağına ilişkin ticari, tüketici ve iş uyuşmazlıklarında dava şartı
SüreBelirli bir dava açma süresi yoktur; borç ödenmişse istirdat için ödemeden itibaren 1 yıl
Menfi tespit davası süreci: takipten önce ve sonra açılan davada teminat, tedbir, arabuluculuk ve tazminat
Menfi tespit davasının aşamaları – İİK m.72

Menfi Tespit Davası Nedir, Kimler Açabilir?

Bir kişi, aslında borçlu olmadığı bir para için icra takibiyle karşılaşabilir: ödenmiş bir senet yeniden takibe konulmuş, imza taklit edilmiş, teminat olarak verilen çek tahsile çıkarılmış ya da borç miktarı olduğundan fazla gösterilmiş olabilir. Menfi tespit davası bu durumlarda borçluya, borcun bulunmadığını veya iddia edilen miktarda olmadığını genel mahkemede her türlü delille ortaya koyma imkânı verir.

Davayı, henüz takip başlamadan önce dahi açmak mümkündür; yeter ki alacaklının talebi nedeniyle güncel bir hukuki yarar bulunsun. Ödeme emrine itiraz süresini kaçıran, itirazı icra mahkemesinde kaldırılan veya kambiyo takibinde elinde yazılı belge bulunmadığı için icra mahkemesinden sonuç alamayan borçlu için menfi tespit davası çoğu zaman tek etkili yoldur.

  • Senedin bedelsiz kaldığı, teminat senedi olduğu veya anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası
  • Borcun ödeme, takas, ibra veya zamanaşımı nedeniyle sona erdiği iddiası
  • İmzanın sahte olduğu veya senet metninde tahrifat yapıldığı iddiası
  • Kefaletin geçersizliği, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı (hata, hile, korkutma) iddiası
  • Faiz, cezai şart veya masrafların fahiş hesaplandığı iddiası

Takipten Önce ve Takipten Sonra Açılan Dava Arasındaki Fark

Menfi tespit davasında en önemli ayrım, davanın icra takibinden önce mi sonra mı açıldığıdır; çünkü mahkemenin verebileceği ihtiyati tedbirin kapsamı buna göre değişir.

ÖlçütTakipten önce açılan davaTakipten sonra açılan dava
Tedbirin konusuBaşlatılacak takibin durdurulmasıTakip durdurulamaz; icra veznesine giren paranın alacaklıya verilmemesi
TeminatAlacağın en az %15’iAlacağın en az %15’i
Haciz ve satışTedbir kararıyla önlenebilirDevam eder; yalnızca tahsil edilen para dosyada bekletilir
Dava reddedilirseTedbir kalkar, alacaklı takibe devam eder; tedbir uygulanmışsa borçlu, alacağın geç alınması nedeniyle en az %20 tazminat öderTedbir kalkar; tedbir uygulanmışsa borçlu, alacağın geç alınmasından doğan zarar için en az %20 tazminat öder
Dava kabul edilirseTakip yapılamaz veya iptal edilirTakip derhal durur; hüküm kesinleşince hacizler kalkar, ödenen para geri alınır

Dava sürerken borç icra dairesine ödenmek zorunda kalınırsa dava kendiliğinden istirdat (geri alma) davasına dönüşür ve borçlu aynı dosyada parasını geri ister. Menfi tespit davası açmadan, cebri icra tehdidi altında borçlu olmadığı parayı ödeyen kişi ise ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir istirdat davası açabilir.

Davayı kazanan borçlu, alacaklının takibinde haksız ve kötüniyetli olduğunu da ortaya koyarsa talebi üzerine alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilir.

Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve İspat

Menfi tespit davası icra mahkemesinde değil genel mahkemede görülür. Hangi mahkemenin görevli olduğu, borcun dayandığı ilişkiye göre belirlenir.

Uyuşmazlığın kaynağıGörevli mahkemeArabuluculuk
Tacirler arası ticari iş, çek, bonoAsliye ticaret mahkemesiDava şartı (TTK m.5/A; menfi tespit ve istirdat davaları kanunda açıkça sayılmıştır)
Tüketici kredisi, kredi kartı, abonelikTüketici mahkemesi (2026 için 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda kural olarak tüketici hakem heyeti)Tüketici mahkemesindeki davalarda dava şartı (6502 sayılı Kanun m.73/A)
İşçi-işveren ilişkisiİş mahkemesiDava şartı (7036 sayılı Kanun m.3)
Kişiler arası adi borç, elden verilen senetAsliye hukuk mahkemesiZorunlu değil; ihtiyari arabuluculuk mümkün

İspat yükü her olayda aynı tarafa düşmez. Borçlu "böyle bir borç ilişkisi hiç kurulmadı" diyorsa alacağın varlığını davalı alacaklı ispatlar. Borçlu borcun doğduğunu kabul edip ödediğini veya senedin bedelsiz kaldığını ileri sürüyorsa ispat yükü borçluya geçer. Kambiyo senetleri sebepten bağımsız olduğundan, senedin teminat için verildiği veya karşılıksız kaldığı iddiası kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır; senede karşı tanık dinlenmesi karşı tarafın açık muvafakatine bağlıdır.

  • Yetkili mahkeme, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer veya alacaklının yerleşim yeri mahkemesidir; borçlu ikisinden birini seçebilir.
  • Dava nispi harca tabidir; harç, borçlu olunmadığı ileri sürülen tutar üzerinden hesaplanır.
  • Sahtecilik iddiası varsa Cumhuriyet savcılığına şikâyet ile hukuk davası birlikte yürütülebilir; ceza dosyasındaki bilirkişi raporu hukuk davasında delil olarak değerlendirilir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Arabuluculuğa gitmeden dava açmak: Ticari ve tüketici kaynaklı menfi tespit davaları, son tutanak sunulmadığında esasa girilmeden usulden reddedilir.
  • Takipten sonra açılan davada takibin duracağını sanmak: Bu davada haciz ve satış sürer; korunabilecek olan yalnızca dosyaya giren paradır.
  • Tedbir talep etmemek veya teminatı yatırmamak: Tedbir kararı teminat yatırılmadan uygulanmaz.
  • Senede karşı yalnızca tanığa dayanmak: Yazılı delil veya delil başlangıcı olmadan bedelsizlik iddiası çoğunlukla ispatlanamaz.
  • İstirdat süresini kaçırmak: Ödeme yapıldıktan sonra bir yıl içinde dava açılmazsa geri alma hakkı düşer.

Emsal Yargıtay Kararları

Aşağıdaki özetler künye korunarak ve kişisel veriler çıkarılarak sadeleştirilmiştir; kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşılabilir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/2251, K. 2025/3236, T. 11.06.2025

Konu: Tüketici işleminden kaynaklanan menfi tespit davasının, arabulucuya başvurulmadan açılmasına rağmen esastan karara bağlanması.

Sonuç: 6502 sayılı Kanun m.73/A’daki istisnaların sınırlı sayıda olduğu, menfi tespit davasının bunlar arasında yer almadığı ve arabuluculuğa başvurulmadan açılan davanın usulden reddi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/6752, K. 2025/4113, T. 16.06.2025

Konu: Bonoya dayalı takip nedeniyle açılan menfi tespit davasının dava şartı arabuluculuğa tabi olup olmadığı.

Sonuç: Bonodan kaynaklanan davanın ticari dava olduğu, konusu para olan menfi tespit davasında arabulucuya başvurunun dava şartı olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine ilişkin karar onanmıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2022/8500, K. 2023/1197, T. 02.05.2023

Konu: Tüketici mahkemesinde açılan menfi tespit davasında davacının, bu dava türünün zorunlu arabuluculuk kapsamında olmadığını ileri sürmesi.

Sonuç: Menfi tespit davasının kanunda sayılan istisnalar arasında bulunmadığı, ticari davalara ilişkin eski içtihadın tüketici uyuşmazlıklarına uygulanamayacağı kabul edilerek usulden ret kararı onanmıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2022/6323, K. 2022/8692, T. 10.11.2022

Konu: Tacirler arasındaki ticari nitelikteki kira sözleşmesinden doğan, para alacağına ilişkin menfi tespit davasının arabulucuya başvurulmadan açılması.

Sonuç: Davanın arabuluculuk dava şartı yokluğundan usulden reddedilmesi gerektiği belirtilmiş, sonucu doğru olan karar gerekçesi değiştirilerek onanmıştır.

Menfi Tespit Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Menfi tespit davası nedir?

Kişinin, kendisinden istenen bir borcun hiç bulunmadığını veya iddia edilen miktarda olmadığını mahkeme kararıyla tespit ettirdiği davadır. İcra takibinden önce de sonra da açılabilir.

Menfi tespit davası icra takibini durdurur mu?

Takipten önce açılmışsa en az %15 teminat karşılığında tedbiren takibin durdurulması istenebilir. Takipten sonra açılan davada takip durmaz; yalnızca tahsil edilen paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilebilir.

Menfi tespit davasında teminat ne kadardır?

İhtiyati tedbir kararı verilebilmesi için alacağın %15’inden aşağı olmamak üzere teminat gösterilmesi gerekir. Oranı mahkeme belirler.

Menfi tespit davası hangi mahkemede açılır?

Borcun kaynağına göre asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici veya iş mahkemesinde açılır. Yetkili yer, takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer veya alacaklının yerleşim yeridir.

Menfi tespit davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Para alacağına ilişkin ticari davalarda, tüketici mahkemesinin görevine giren uyuşmazlıklarda ve iş uyuşmazlıklarında zorunludur. Kişiler arası adi borç ilişkilerinde zorunlu değildir.

Menfi tespit davasını kaybedersem ne olur?

Tedbir kalkar, alacaklı takibe devam eder. Tedbir nedeniyle alacak geç tahsil edilmişse alacağın en az %20’si oranında tazminata, ayrıca yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilir.

Menfi tespit davası kazanılırsa ne olur?

Takip durur; hüküm kesinleşince hacizler kalkar ve ödenen para iade edilir. Alacaklı haksız ve kötüniyetliyse talep üzerine en az %20 tazminata mahkûm edilir.

Menfi tespit davasında ispat yükü kimdedir?

Borç ilişkisi tümüyle inkâr ediliyorsa alacaklıdadır. Borçlu ödeme, bedelsizlik veya teminat senedi iddiasında bulunuyorsa ispat yükü borçluya geçer ve senede karşı kural olarak yazılı delil gerekir.

Borcu ödedikten sonra menfi tespit davası açılabilir mi?

Ödeme yapıldıktan sonra açılacak dava istirdat davasıdır ve ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. Derdest menfi tespit davası ise ödeme hâlinde kendiliğinden istirdat davasına dönüşür.

İlgili Sayfalar

Menfi tespit ve istirdat davaları için Adana'da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 12.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları