Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Acentelik sözleşmesi sona erdikten sonra müvekkil, acentenin kazandırdığı müşterilerden önemli ölçüde yararlanmaya devam ediyorsa acente, hakkaniyete uygun düştüğü ölçüde denkleştirme isteyebilir (TTK 122). Tutar, son beş yılın komisyon ortalamasından hesaplanan bir yıllık tutarı aşamaz ve talep sona ermeden itibaren 1 yıl içinde ileri sürülmelidir. Bu hak sözleşmeyle önceden ortadan kaldırılamaz.

Acentelik ve Denkleştirme Bir Bakışta

DayanakTTK 102-123; denkleştirme TTK 122
Fesih bildirimiBelirsiz süreli sözleşmede 3 ay önceden ihbar (TTK 121)
Üst sınırSon 5 yılın ortalamasına göre bir yıllık komisyon veya ücret
SüreSözleşmenin sona ermesinden itibaren 1 yıl
Kimlere uygulanırAcente; kıyasen münhasır bayi ve distribütör (TTK 122/5)
Ön şartDava şartı arabuluculuk, sonra asliye ticaret mahkemesi
Acentelik sözleşmesinde denkleştirme talebinin adımları
Denkleştirme talebinde yol haritası

Acentelik Sözleşmesi ve Sona Ermesi

Acente, ticari mümessil veya çalışan sıfatı olmaksızın, bir ticari işletmeyi sözleşmeyle sürekli olarak, belli bir yer ya da bölge içinde ilgilendiren işlemlerde aracılık etmeyi veya bu işlemleri onun adına yapmayı meslek edinen bağımsız tacirdir (TTK 102). Acente kural olarak satış yaptığı malların sahibi değildir; geliri komisyondur. Bu yönüyle kendi adına alıp satan bayi ve distribütörden ayrılır.

Belirsiz süreli acentelik sözleşmesini taraflardan her biri 3 ay önceden ihbar ederek feshedebilir; haklı sebep varsa sözleşme süreli olsun olmasın her zaman feshedilebilir (TTK 121). Fesih bildiriminin usulü ve haklı sebep kavramı Ticari Sözleşmenin Feshi sayfamızda ayrıca anlatılmıştır; bu sayfa fesihten sonraki hesaplaşmaya ve özellikle denkleştirmeye odaklanır.

KonuKuralDayanak
Olağan fesihBelirsiz süreli sözleşmede 3 ay önceden ihbarTTK 121
Haklı sebeple fesihSüreye bağlı olmaksızın her zamanTTK 121
KomisyonBölgedeki veya kazandırılan müşterilerle yapılan işlerdenSözleşme ve TTK hükümleri
DenkleştirmeSona ermeden sonra portföy karşılığı ödemeTTK 122
Rekabet yasağıSona ermeden sonra en çok 2 yıl; yazılı olmalıTTK 123

Denkleştirme Tazminatının Şartları

Denkleştirme bir zarar tazminatı değil, acentenin emeğiyle oluşan ve sözleşme bittikten sonra müvekkilde kalan müşteri çevresinin karşılığıdır. Bu nedenle acentenin ayrıca zarara uğradığını ispat etmesi gerekmez; aşağıdaki şartların birlikte bulunması yeterlidir.

DurumDenkleştirme istenebilir mi?Açıklama
Müvekkil haklı sebep olmadan feshettiEvet, şartlar varsaEn tipik durum
Süreli sözleşme kendiliğinden sona erdiEvet, şartlar varsaSürenin dolması hakkı ortadan kaldırmaz
Acente kendisi feshettiKural olarak hayırMüvekkilin davranışı fesih için haklı sebep oluşturuyorsa istenebilir
Müvekkil, acentenin kusurlu davranışı nedeniyle haklı feshettiHayırTTK 122/3
  • Müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşterilerden veya acentenin önemli ölçüde geliştirdiği mevcut ilişkilerden sözleşme bittikten sonra da önemli menfaat sağlamalı
  • Acente, sözleşmenin sona ermesi nedeniyle bu müşterilerle yapılan işlerden komisyon hakkını kaybetmiş olmalı
  • Ödeme, olayın tüm özellikleri dikkate alındığında hakkaniyete uygun düşmeli

Tutar, son beş yıllık faaliyet sırasında elde edilen komisyon veya diğer ücretlerin yıllık ortalamasını aşamaz; sözleşme daha kısa sürdüyse o sürenin ortalaması esas alınır. Bu bir üst sınırdır, mahkeme hakkaniyet değerlendirmesiyle daha düşük bir tutara karar verebilir.

Süre, Feragat ve Rekabet Yasağı

Denkleştirme talebi sözleşmenin sona ermesinden itibaren 1 yıl içinde ileri sürülmelidir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; arabuluculuk başvurusu ve dava planlaması bu tarihe göre yapılmalıdır. Sözleşmeye konulan ve denkleştirme hakkını önceden kaldıran kayıtlar geçersizdir; sona ermeden sonra serbest iradeyle yapılan sulh ve ibra ise ayrıca değerlendirilir.

Sözleşme sonrasında acentenin faaliyetini sınırlayan rekabet yasağı yazılı yapılmalı, acenteye bırakılan bölge ve müşteri çevresiyle sınırlı olmalı ve en çok 2 yıl sürebilir. Müvekkil bu sınırlama için acenteye uygun bir tazminat ödemekle yükümlüdür (TTK 123).

TalepSüre veya şartNot
DenkleştirmeSona ermeden itibaren 1 yılHak düşürücü; önceden feragat geçersiz
Ödenmeyen komisyonGenel zamanaşımı kurallarıKomisyon hesap dökümü istenebilir
Haksız fesih tazminatıSomut zarar ispatıDenkleştirmeden ayrı bir talep
Rekabet yasağı tazminatıYasak süresinceTTK 123; en çok 2 yıl

Arabuluculuk, Dava ve Bilirkişi İncelemesi

Denkleştirme, komisyon ve tazminat talepleri konusu para olan ticari taleplerdir; dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK 5/A). Anlaşma sağlanamazsa dava asliye ticaret mahkemesinde açılır. Mahkeme genellikle müşteri listeleri, faturalar ve komisyon hesapları üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırır.

  • Acentelik sözleşmesi, bölge ve münhasırlık ekleri
  • Son beş yılın komisyon hesap dökümleri ve faturaları
  • Acentenin kazandırdığı müşterilerin listesi ve ilk işlem tarihleri
  • Fesih yazışmaları ve gönderim belgeleri
  • Fesihten sonra müvekkilin aynı müşterilerle çalışmayı sürdürdüğünü gösteren kayıtlar

Münhasır bayi ve distribütörler için denkleştirmenin kıyasen uygulanması Bayilik ve Distribütörlük Sözleşmesi Uyuşmazlıkları sayfamızda ele alınmıştır.

Acentelik ve Denkleştirme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Denkleştirme tazminatı nedir?

Acentelik sözleşmesi bittikten sonra müvekkilin, acentenin kazandırdığı müşterilerden yararlanmaya devam etmesi karşılığında acenteye hakkaniyete uygun olarak ödenen bedeldir (TTK 122).

Denkleştirme tazminatı nasıl hesaplanır?

Somut olayda müşteri çevresinden sağlanan menfaat ve hakkaniyet esas alınır. Tutar, son beş yılın komisyon ortalamasına göre bir yıllık tutarı aşamaz.

Denkleştirme tazminatı ne zaman istenir?

Sözleşmenin sona ermesinden itibaren 1 yıl içinde ileri sürülmelidir. Bu süre kaçırılırsa talep hakkı kaybedilebilir.

Acente sözleşmeyi kendisi feshederse denkleştirme alabilir mi?

Kural olarak alamaz. Ancak müvekkilin davranışı fesih için haklı bir sebep oluşturmuşsa acente denkleştirme isteyebilir.

Sözleşmede denkleştirme istenmeyeceği yazıyorsa ne olur?

Denkleştirme hakkı sözleşme sona ermeden önce ortadan kaldırılamaz; bu yöndeki önceden konulmuş kayıtlar acenteyi bağlamaz.

Acentelik sözleşmesi feshedilince arabulucuya gitmek gerekir mi?

Denkleştirme, komisyon veya tazminat gibi para talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

İlgili Sayfalar

Acentelik sözleşmesi ve denkleştirme talepleri için Adana’da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 14.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları