Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Süresi içinde bankaya ibraz edilen çekin karşılığı yoksa banka çeke “karşılıksızdır” işlemi yapar. Hamil bu işlemle birlikte hem hukuki yollara (kambiyo takibi, genel takip, dava) hem de cezai yollara (5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında şikâyet) başvurabilir. Çek bedelinin yanında, kanunda öngörülen çek tazminatı ve faiz de talep edilebilir.

Karşılıksız Çek ve Hukuki Sonuçları Bir Bakışta

Çek ibraz süresiAynı yerde ödenecek çeklerde 10 gün, yurt içinde başka yerde 1 ay, yurt dışında 3 ay (TTK 796)
Karşılıksızdır işlemiBankanın çek üzerine veya ayrı belgeyle verdiği şerh; takip ve şikâyette dayanak olur
Çek tazminatıÇek bedelinin %10’u oranında tazminat talep hakkı doğar (hesaplama aracına bakınız)
Kambiyo takibiÖdeme emrine borçlu 5 gün içinde icra mahkemesine şikâyet veya itiraz edebilir (İİK 168)
Rücu zamanaşımıHamilin keşideci, ciranta ve diğer çek borçlularına karşı başvuru hakkı, ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl (TTK 814)
Cezai yönŞikâyete bağlıdır; ayrıntı Karşılıksız Çek Suçu sayfamızda
Karşılıksız çekte hamilin izleyebileceği yollar: ibraz, işlem, takip, tazminat ve şikâyet
Karşılıksız çekte hamilin izleyebileceği yollar: ibraz, işlem, takip, tazminat ve şikâyet

Karşılıksız Çek Nasıl Anlaşılır?

Hamil çeki bankaya ibraz ettiğinde hesapta yeterli bakiye bulunmazsa banka çeki ödemez ve “karşılıksızdır” şerhi verir. Bu işlem hukuken çok önemlidir, çünkü hem kambiyo takibinin hem de cezai şikâyetin dayanağıdır.

Çekin hukuki sonuç doğurması için öncelikle geçerli bir çek olması gerekir: çek kelimesi, ödeme emri, tutar, keşide yeri ve tarihi, keşideci imzası ve bankanın adı gibi zorunlu unsurları taşımalı, ayrıca süresinde ibraz edilmelidir. Süresinde ibraz edilmeyen çekte, hamilin ciranta ve diğer sorumlulara karşı rücu hakkı zayıflar.

DurumAnlamıHamil için sonuç
Çek süresinde ibraz edildi, karşılıksızBanka karşılıksızdır işlemi yaparKambiyo takibi, tazminat ve şikâyet yolu açılır
Çek süresinde ibraz edilmediİbraz şartı eksiktirRücu hakkı olumsuz etkilenir; temel borç ilişkisine dayanılabilir
Çek unsur eksikliği taşıyorKambiyo senedi niteliği tartışmalıGenel alacak davası veya takip düşünülmeli
Çek bedeli kısmen ödendiKalan kısım karşılıksız kalırKalan tutar için işlem ve takip yapılır

Hamil Hangi Hukuki Yollara Başvurabilir?

Hamilin en hızlı yolu çoğu zaman kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takiptir. Bu takipte borçlu, ödeme emrine itiraz yerine icra mahkemesine şikâyet ve borca itiraz yoluna gitmek zorundadır ve süre yalnızca 5 gündür. Alacaklı dilerse genel haciz yoluyla ilamsız takip de başlatabilir; bu yolda borçlunun itiraz süresi 7 gündür.

Kambiyo yolunda alacaklı, takipten önce arabulucuya başvurmak zorunda değildir. Ancak takip itiraz ile sonuçlanır ve ticari nitelikte alacak davası açılacaksa, para alacağına ilişkin ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır.

  • Çekin aslını, karşılıksızdır işlemini ve ibraz belgelerini dosyada saklayın.
  • Hamil olarak cirantalara karşı süreleri kaçırmadan harekete geçin; ibraz süresi kısadır, başvuru (zamanaşımı) süresini de takip edin.
  • Keşideci veya ciranta ile yazılı ödeme anlaşması yapıyorsanız çeki iade etmeden önce anlaşmanın şartlarını yazıya dökün.
  • Takip öncesi alacak miktarı, faiz başlangıcı ve %10 tazminatı doğru hesaplayın.

Çek Tazminatı, Faiz ve Cezai Yön

Karşılıksız çıkan çek nedeniyle hamil, çek bedelinin yanında kanunda öngörülen çek tazminatını da isteyebilir. Faiz bakımından, ibraz tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan avans faizi esas alınır; sözleşme veya kanun bunun üstünde bir oran öngörmüyorsa güncel orana göre hesaplama yapılmalıdır. Tutarlar dönemsel değiştiği için karşılıksız çek hesaplama aracımızdan kontrol etmenizi öneririz.

Cezai yönden, karşılıksız çek keşide etmek 5941 sayılı Çek Kanunu’nda yaptırıma bağlanmıştır ve soruşturma hamilin şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi, para cezasının hapse çevrilmesi ve ödeme hâlinde etkisi gibi ayrıntılar için Ceza Hukuku bölümündeki Karşılıksız Çek Suçu sayfamıza bakabilirsiniz.

Keşideci Olarak Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Çeki düzenleyen kişi, karşılıksız çek nedeniyle hem icra takibiyle hem de cezai şikâyetle karşılaşabilir. Takip başlamışsa 5 günlük şikâyet ve itiraz süresi kaçırılmamalıdır; ödeme yapılacaksa icra dosyasına ve hamile yapılan ödeme belgelenmelidir. Çek, teminat amacıyla verilmişse veya bedelsizse bu savunmalar süresi ve usulüne uygun biçimde ileri sürülmelidir.

Karşılıksız Çek ve Hukuki Sonuçları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Karşılıksız çek ne demektir?

Süresi içinde bankaya ibraz edilen çekin hesapta yeterli bakiye bulunmaması nedeniyle ödenmemesi ve bankanın çeke karşılıksızdır işlemi yapmasıdır.

Çek ibraz süresi kaç gündür?

Aynı yerde ödenecek çeklerde 10 gün, yurt içinde başka bir yerde ödenecek çeklerde 1 ay, yurt dışında ödenecek çeklerde 3 aydır (TTK m.796). Süre keşide tarihinden itibaren işler.

Karşılıksız çek için icra takibi nasıl başlatılır?

Kambiyo senedine özgü haciz yoluyla takip veya genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatılabilir. Çekin aslı ve karşılıksızdır işlemi takip talebine eklenir.

Çek tazminatı nedir?

Karşılıksız çekte hamilin çek bedelinin %10’u oranında talep edebildiği tazminattır. Güncel hesaplama için karşılıksız çek hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Karşılıksız çek ne kadar sürede zamanaşımına uğrar?

Hamilin keşideci, ciranta ve diğer çek borçlularına karşı başvuru hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK m.814). Çek borçlularının birbirine karşı başvuru haklarında da 3 yıllık süre uygulanır; bu süre ödeme veya dava tarihinden işler. Süre geçse bile temel borç ilişkisine dayalı genel alacak yolu araştırılmalıdır.

Karşılıksız çekte ödeme yapılırsa dava düşer mi?

Ödemenin icra yönünden borcu sona erdireceği açıktır; cezai yönden ise etkisi şikâyetten vazgeçme ve ödeme koşullarına göre değişir. Bu nedenle ödeme yapılmadan önce hukuki destek alınması yerindedir.

İlgili Sayfalar

Karşılıksız çek alacağı ve şikâyet süreçleri için Adana’da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 14.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları