Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Taşınmazınız uygulama imar planında yol, park, okul gibi kamu hizmeti alanına ayrılmış ve plan yürürlüğe girdikten sonra beş yıl içinde ne kamulaştırılmış ne de kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği yapılmışsa, mülkiyet hakkının özüne dokunan bu kısıtlama nedeniyle bedel istenebilir (2942 s. Kanun ek m.1). Bu davalarda görevli yargı yeri yakın dönemde değişti: adli yargıyı görevli kılan cümle Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden, dava açmadan önce güncel içtihat mutlaka kontrol edilmelidir.

Hukuki El Atma Bir Bakışta

Dayanak2942 s. Kamulaştırma Kanunu ek m.1, Anayasa m.35 ve 46
KonuPlanla kamu alanına ayrılıp kamulaştırılmayan taşınmaz
Bekleme süresiUygulama imar planının yürürlüğünden itibaren 5 yıl
EngelSüre içinde kamulaştırma veya kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği
Görevli yargıTartışmalı; dava tarihindeki kural ve güncel içtihada göre belirlenmeli
Ön hesapKamulaştırmasız el atma hesaplama aracımızla yaklaşık bedel görülebilir
Hukuki el atma nedeniyle bedel talebinde şartlar ve görev
Hukuki el atmada bedel talebinin aşamaları

Hukuki El Atma Nedir, Fiilî El Atmadan Farkı Ne?

Fiilî el atmada idare taşınmaza fiziksel olarak girer: yol yapar, boru döşer, bina kurar. Hukuki el atmada ise taşınmaza dokunulmaz; ancak uygulama imar planı onu park, yol, okul, otopark gibi bir kamu hizmetine ayırdığı için malik yapı yapamaz, satışta alıcı bulamaz, ekonomik değerinden yararlanamaz. Kısıtlama yıllarca sürünce mülkiyet hakkı kâğıt üzerinde kalır.

Kanun koyucu bu durumu 2942 sayılı Kanun’un ek 1. maddesiyle düzenledi. Buna göre uygulama imar planlarında kamu hizmetlerine ayrılarak tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar için, planın yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıl içinde imar programı veya uygulaması yapılmalı, bütçe imkânları ölçüsünde kamulaştırma ya da kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği gerçekleştirilmelidir.

KonuFiilî el atmaHukuki el atma
Taşınmazdaki durumÜzerinde kamu tesisi varFiziken boş; plan kısıtlaması var
DayanakMülkiyet hakkı, Yargıtay içtihadı2942 ek m.1
Bekleme süresiYok; el atma ile talep doğarPlan yürürlüğünden itibaren 5 yıl
Görevli yargıAdli yargı, asliye hukukYakın dönemde değişti; güncel içtihat kontrol edilmeli
SonuçBedel ve idare adına tescilBedel ve tescil veya tazminat, görülen yargı yoluna göre

Görevli Yargı Yeri: Son Durum

Hukuki el atma davalarının hangi yargı kolunda görüleceği uzun yıllar değişti. 2022 yılında 7421 sayılı Kanun’la ek 1. maddeye, belirtilen işlemler süresinde yapılmazsa maliklerin bedel davalarının adli yargıda görüleceğini söyleyen bir cümle eklendi. Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi bu dönemde adli yargıyı görevli kabul etti.

Anayasa Mahkemesi 16.01.2025 tarihli kararıyla bu cümleyi iptal etti. Karar 30.04.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal, yayımdan dokuz ay sonra, 2026 başında yürürlüğe girdi. Uyuşmazlık Mahkemesi 2026 yılında verdiği kararlarda, iptal hükmünden önce açılmış davalarda dava tarihinde yürürlükte olan kurala göre adli yargıyı görevli bulmaya devam etti. İptalin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalar için yerleşmiş bir içtihat henüz oluşmadığından, görev konusu her dosyada dava tarihindeki mevzuat ve en güncel kararlar incelenerek belirlenmelidir.

DönemGörev yönünden durumDikkat
7421 s. Kanun öncesiİçtihatta farklı dönemler ve görüşlerEski tarihli kararlar bugün doğrudan emsal alınmamalı
7421 s. Kanun ile iptalin yürürlüğü arasıAdli yargı; Uyuşmazlık Mahkemesi bu yönde karar verdiBu dönemde açılan davalar dava tarihindeki kurala göre değerlendirildi
İptalin yürürlüğe girmesinden sonraYerleşik içtihat henüz yokAçılmadan önce güncel Uyuşmazlık Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kararları kontrol edilmeli
Olası yeni kanuni düzenlemeHenüz bilinmiyorYürürlüğe girmeyen tekliflere dayanılmamalı

Görev itirazı, davanın yıllarca uzamasına ve yargılama giderlerinin boşa gitmesine yol açabilir. Görevli mahkemeyi ön değerlendirme için Görevli Mahkeme Bulucu aracımızı kullanabilirsiniz; ancak bu konuda nihai karar, somut dosya ve güncel içtihat üzerinden verilmelidir.

Bedel Talebinin Şartları ve Engelleri

Hukuki el atmada talep, planın kısıtlamasının mülkiyet hakkının özüne dokunacak boyutta olmasına dayanır. Taşınmazın küçük bir kısmının yol genişlemesine gitmesi ile tamamının park alanına ayrılması aynı ağırlıkta değerlendirilmez. Plan değişikliği yapılmışsa ya da idare kamulaştırma sürecini başlatmışsa talebin dayanağı değişir.

  • Taşınmaz uygulama imar planında kamu hizmet alanına ayrılmış olmalıdır; yalnızca nazım plan kararı yeterli görülmeyebilir
  • Planın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl geçmiş olmalıdır
  • Bu sürede kamulaştırma yapılmamış ve kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği gerçekleşmemiş olmalıdır
  • Plan sonradan değiştirilmiş ve yeni bir kamu alanı kararı getirilmişse süre ve şartlar yeni plana göre ayrıca incelenmelidir
  • Geçmiş döneme ilişkin kullanım kaybı veya gelir kaybı taleplerinin kabulü tartışmalıdır; dilekçede talepler ayrı ayrı gösterilmelidir

Taşınmaz üzerinde bir de fiilî kullanım varsa (örneğin parkın bir bölümü fiilen yapılmışsa), o bölüm için fiilî el atma hükümleri uygulanabilir. Fiilî el atmada bedel hesabı ve ecrimisil için Fiilî El Atma Nedeniyle Tazminat sayfamıza bakabilirsiniz.

Dava Öncesi Hazırlık

Hukuki el atma dosyası belgeye dayalıdır. Plan tarihleri, plan notları ve idareyle yapılan yazışmalar hem şartların varlığını hem de görev yönünden doğru tercihi belirler.

BelgeNeden gerekli
Uygulama imar planı ve onay tarihiBeş yıllık sürenin başlangıcını gösterir
Plan değişiklikleri ve askı ilanlarıSürenin yeniden işleyip işlemediğini gösterir
İmar durum belgesiTaşınmazın hangi kamu kullanımına ayrıldığını belgeler
İmar programı bilgisiKamulaştırma programına alınıp alınmadığını gösterir
İdareye kamulaştırma başvurusu ve cevabıİdarenin tutumunu ve tarihleri belgeler
Tapu kaydı ve emsal satışlarMalikliği ve değeri ortaya koyar

İmar planının kendisine karşı süresi içinde iptal davası açmak da ayrı bir seçenektir; bu yol için İmar Planının İptali Davası sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hukuki El Atma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hukuki el atma nedir?

Taşınmazın imar planında yol, park, okul gibi kamu hizmetine ayrılıp yıllarca kamulaştırılmaması nedeniyle malikin taşınmazı kullanamamasıdır. Taşınmaza fiziken dokunulmaz, kısıtlama plandan doğar.

Parkta kalan arsa için ne zaman dava açılabilir?

2942 ek m.1’e göre uygulama imar planının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıl geçmiş ve bu sürede kamulaştırma ya da kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği yapılmamış olmalıdır.

Hukuki el atma davası hangi mahkemede açılır?

Adli yargıyı görevli kılan kanun cümlesi Anayasa Mahkemesince iptal edildi ve iptal 2026 başında yürürlüğe girdi. Yeni davalarda görevli yer, güncel içtihat incelenerek belirlenmelidir.

İptalden önce açılmış davalar ne olacak?

Uyuşmazlık Mahkemesi 2026 kararlarında, dava tarihinde yürürlükte olan kurala dayanarak bu davalarda adli yargıyı görevli bulmuştur.

Yol alanında kalan arsamın bedelini belediyeden alabilir miyim?

Şartlar oluşmuşsa bedel talep edilebilir. Önce plan tarihleri ve beş yıllık süre kontrol edilmeli, belediyeye kamulaştırma başvurusu yapılmalıdır.

Hukuki el atmada ecrimisil istenebilir mi?

Taşınmaz fiilen kullanılmadığından geçmiş döneme ilişkin kullanım bedeli talepleri tartışmalıdır. Fiilî kullanım bulunan kısımlar için durum farklıdır.

İlgili Sayfalar

Hukuki el atma bedel talepleri için Adana’da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 14.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları