Sorularınız İçin Bizi Arayın: - 0532 113 15 08
Dil Seçimi
Menü
Sosyal Medya
Ara

Kısaca: Gecikme cezası, yüklenicinin işi sözleşmedeki sürede bitirmemesi hâlinde ödeyeceği, önceden kararlaştırılmış bir cezai şarttır (TBK 179-182). İşin geç de olsa yapılmasıyla birlikte istenebilir; ancak iş sahibi teslimi çekince koymadan kabul ederse veya cezadan açıkça vazgeçerse bu hakkını kaybeder (TBK 179/2). Hâkim fahiş cezayı indirebilir; fakat borçlu yüklenici tacirse bu sebeple indirim isteyemez (TTK 22).

İnşaatta Gecikme Cezası Bir Bakışta

Niteliğiİfaya ekli cezai şart (TBK 179/2)
Zarar şartıZarar doğmasa da istenebilir (TBK 180)
ÇekinceTeslim alınırken ceza hakkı saklı tutulmalı
İndirimHâkim fahiş cezayı indirir (TBK 182)
Tacir yükleniciFahişlik nedeniyle indirim isteyemez (TTK 22)
KesintiSözleşme izin veriyorsa hakedişten mahsup
İnşaat işlerinde gecikme cezası
Gecikme cezasının doğmasından tahsiline kadar

Gecikme Cezası Hangi Şartlarda İstenir?

İnşaat sözleşmelerinde gecikme cezası genellikle gecikilen her gün veya hafta için sabit tutar ya da sözleşme bedelinin belli bir oranı olarak düzenlenir. Bu tür ceza, borcun hiç ifa edilmemesine değil, zamanında ifa edilmemesine bağlandığı için ifaya ekli cezai şart niteliğindedir ve asıl edimle birlikte istenebilir. Bu sayfa, bedeli parayla ödenen inşaat sözleşmeleri ve kamu yapım işleri dâhil genel çerçeveyi anlatır; kat karşılığı inşaatta arsa sahibinin kira kaybı talepleri İnşaatın Geç Teslim Edilmesi Nedeniyle Tazminat sayfamızda ayrıca ele alınmıştır.

ŞartAçıklama
Geçerli bir ceza hükmüSözleşmede gecikme cezası açıkça ve ölçülebilir biçimde düzenlenmelidir
Gecikmenin varlığıSözleşmedeki bitiş veya teslim tarihi aşılmış olmalıdır
Yükleniciye yüklenebilirlikİş sahibinden kaynaklanan engeller ve mücbir sebep süreleri düşülür
Çekinceİş teslim alınırken ceza hakkı saklı tutulmalıdır
Zarar ispatıGerekmez; ceza zarar doğmasa da istenebilir (TBK 180)

Cezayı aşan bir zarar varsa iş sahibi bu fazlayı da isteyebilir; ancak yüklenici kusursuz olduğunu ispatlarsa aşan zarardan sorumlu tutulmaz (TBK 180).

Çekince (İhtirazi Kayıt) Neden Hayati?

TBK 179/2’ye göre ifaya ekli cezada alacaklı, açıkça vazgeçmedikçe veya ifayı çekince ileri sürmeden kabul etmedikçe cezayı asıl borçla birlikte isteyebilir. Yargıtay uygulamasında çekincenin, işin veya bölümün teslim alındığı anda ya da en geç kabul işlemiyle eş zamanlı olarak ileri sürülmesi aranır. Teslimden sonra gönderilen bir ihtarname kural olarak bu eksikliği gidermez.

  • Teslim tutanağına ceza hakkının saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır
  • Geçici kabul ve kesin kabul tutanakları ayrı ayrı incelenmelidir
  • Kısmi teslimlerde her teslimde çekince tekrarlanmalıdır
  • Sözleşmede cezanın hakedişlerden kesileceği öngörülmüşse kesintinin fiilen yapılması önemli bir delildir
  • Çekince, ceza hakkının saklı tutulduğunu tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta olmalıdır

Kesintinin hakedişlerden yapıldığı durumlarda ayrıca çekince aranıp aranmayacağı, sözleşme hükmüne ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Bu nedenle uygulamada en güvenli yol, teslim anında yazılı çekince konulmasıdır.

Fahiş Ceza, İndirim ve Tacir Yüklenici

Taraflar ceza tutarını serbestçe belirleyebilir; ancak hâkim aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirir (TBK 182). Fahişlik değerlendirmesinde gecikmenin süresi, iş sahibinin uğradığı zarar, tarafların ekonomik durumu ve yüklenicinin kusurunun ağırlığı birlikte gözetilir.

Borçlu yükleniciİndirim imkânıNot
Tacir olmayan yükleniciHâkim fahiş cezayı indirebilir (TBK 182)Talep olmasa da hâkim re’sen değerlendirir
Tacir yükleniciFahişlik iddiasıyla indirim isteyemez (TTK 22)Ekonomik yıkım gibi istisnai hâllerde dürüstlük kuralı tartışılır
Kamu yapım işlerinde yükleniciSözleşme ve genel şartname hükümleri belirleyicidirYüklenici çoğunlukla tacir olduğundan TTK 22 gündeme gelir

Gecikme cezası ile gecikme nedeniyle istenen diğer tazminatların aynı zararı iki kez karşılayıp karşılamadığı da incelenir. Sözleşmede cezanın tazminata mahsup edilip edilmeyeceği açıkça yazılmamışsa yorum uyuşmazlıkları çıkabilir.

Yüklenicinin Savunmaları ve Dava Usulü

Yüklenici gecikmenin kendisinden kaynaklanmadığını ispatlarsa ceza hesabı değişir. Uygulamada en sık karşılaşılan savunmalar ve dikkat edilmesi gereken usul kuralları şunlardır:

  • İş sahibinin yer teslimini, projeyi, onayı veya ödemeyi geciktirmesi
  • Ek iş ve proje değişiklikleri nedeniyle süre uzatımı hakkı
  • Mücbir sebep, olağanüstü hava koşulları veya resmi makamların durdurma kararı
  • Teslimin çekincesiz kabul edildiği ve cezanın istenemeyeceği itirazı
  • Taraflar tacirse para alacağı talebinden önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK 5/A)

Gecikme günü ve ceza tutarı, sözleşme tarihleri ve süre uzatımları dikkate alınarak hesaplanmalıdır. İş günü ve takvim günü hesabı için tarih ve gün hesaplama araçlarımızdan yararlanılabilir. Uyuşmazlığın asıl kaynağı yüklenicinin sözleşmeye aykırılığıysa İnşaat Sözleşmesine Aykırılık Nedeniyle Tazminat sayfamız da incelenebilir.

İnşaatta Gecikme Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Müteahhit işi geç bitirirse gecikme cezası istenebilir mi?

Sözleşmede gecikme cezası öngörülmüşse ve gecikme yükleniciden kaynaklanıyorsa istenebilir. Ceza, zarar doğmasa bile talep edilebilir.

Gecikme cezası için ihtirazi kayıt şart mı?

Evet. İfaya ekli cezada iş sahibi teslimi çekince koymadan kabul ederse ceza hakkını kaybeder. Çekince teslim anında, yazılı olarak konulmalıdır.

Gecikme cezası fahişse indirilebilir mi?

Hâkim aşırı gördüğü cezayı indirebilir. Ancak yüklenici tacirse cezanın fahiş olduğu gerekçesiyle indirim isteyemez (TTK 22).

Gecikme cezası hakedişten kesilebilir mi?

Sözleşmede kesinti yetkisi öngörülmüşse iş sahibi ceza tutarını hakedişlerden mahsup edebilir. Kesintinin haklılığı uyuşmazlıkta mahkemece incelenir.

Gecikme cezası ile ayrıca tazminat istenebilir mi?

Zarar cezayı aşıyorsa iş sahibi aşan kısmı isteyebilir; yüklenici kusursuz olduğunu ispatlarsa bu fazladan sorumlu olmaz.

Mücbir sebep gecikme cezasını ortadan kaldırır mı?

Yükleniciye yüklenemeyen mücbir sebep süreleri gecikme hesabından düşülür. Sözleşmede bildirim şartı varsa bu şarta uyulup uyulmadığı da önemlidir.

İlgili Sayfalar

İnşaat gecikme cezası uyuşmazlıkları için Adana’da avukat desteği

Av. Aytaç ER Hukuk Bürosu – Reşatbey Mah. Günep Panorama İş Merk. B Blok No:801, 01960 Seyhan/Adana · 0532 113 15 08 · avaytacer@gmail.com · Online randevu

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa veya avukat–müvekkil ilişkisi niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Son güncelleme: 14.11.2026

Yorum Bırakın
Google Yorumları Tümünü Gör
Web sitemizdeki çerezleri (cookie) kullanıcı deneyimini artıran teknik özellikleri desteklemek için kullanıyoruz. Detaylı bilgi için tıklayınız.
Tamam
WhatsApp Destek Hattı
Google Yorumları